Kilə (kəl.) - Azərbaycan dilində tarixi bir ağırlıq ölçüsü və tərəzi növünü ifadə edən maraqlı bir sözdür. Ənənəvi ticarət sistemində mühüm rol oynayan kilənin iki əsas mənası vardır:
1. Ağırlıq Ölçüsü: Köhnə Azərbaycan ölçü sistemində kilə, təxminən altı kiloqrama (daha dəqiq desək, 5.9-6.1 kq arasında dəyişən) bərabər olan bir ağırlıq vahidi idi. Beləliklə, "iki kilə arpa" ifadəsi altı kiloqramın iki qatı, yəni on iki kiloqram arpa demək idi. Bu ölçü, əsasən kənd təsərrüfatı məhsullarının ölçülməsində istifadə olunur, çox güman ki, müəyyən bir həcmli qabın (məsələn, geniş ağızlı bir səbət) dolduğu arpanın ağırlığına əsasən müəyyənləşdirilirdi. Bu, müasir ağırlıq ölçülərinin tətbiqindən əvvəlki dövrün spesifik ölçü standartlarının olduğunu göstərir.
2. İkigözlü Taxta Tərəzi: Kilə sözü eyni zamanda, iki qabından ibarət olan, əsasən taxtadan hazırlanmış sadə bir tərəzi növünü də bildirir. Bu tərəzinin hər iki qabı da bərabər ölçülü və ağırlıqlı idi və malın ağırlığını müəyyən etmək üçün istifadə olunurdu. "Kilə ilə ölçmək" ifadəsi, bu tərəzi vasitəsilə ağırlığın müəyyən edilməsini ifadə edirdi. Taxtadan hazırlandığı üçün həssaslığı nisbətən aşağı olsa da, öz dövrü üçün çox praktik və əlçatan bir ölçü aləti idi. Tarixi mənbələrə əsasən, kilənin quruluşu sadə, lakin praktik olması ticarətdə geniş yayılmasına səbəb olmuşdur.
Beləliklə, "kilə" sözü sadəcə bir ağırlıq vahidi deyil, həm də o dövrün həyat tərzini, ticarət adət-ənənələrini əks etdirən tarixi bir mədəniyyət elementidir. Bu sözün müasir dillərdəki ekvivalentlərinin araşdırılması da maraqlı tarixi araşdırmalar üçün imkan yarada bilər.