izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kifsinmə: "Kifsinmək" fellindən törəmiş isimdir. Əsasən Azərbaycan dilinin şivələrində və danışıq dilində işlənən bu söz, bir işin və ya hadisənin davamlı, fasiləsiz, tez-tez təkrarlanan və əsəbi bir şəkildə yerinə yetirilməsini, ya da bir hərəkətin qəfil, nəzarətsiz və təkrarlanan hərəkətə çevrilməsini ifadə edir. Sözün kökü olan "kifs" sözünün dəqiq etimologiyası mübahisəli olsa da, tez və qəfil hərəkətlərlə əlaqələndirilə bilər.

Kifsinmə, sadəcə bir hərəkətin təkrarlanması deyil, bu təkrarlanmanın əsəbi, təlaşlı və ya hətta qıcıqlandırıcı bir xarakter daşıması ilə fərqlənir. Məsələn, birinin əlini daim ovuşdurması, ayağını döyməsi, barmaqlarını vurması və ya başını silkələməsi kifsinmə kimi təsvir oluna bilər. Bu hərəkətlər adətən daxili narahatlıq, qıcıqlanma, səbirsizlik və ya həyəcanın əlamətidir. Bəzən isə kifsinmə, insanın fiziki və ya psixoloji bir problem yaşadığının göstəricisi ola bilər.

Kifsinmənin mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, "uşaq şirinliyi kifsinərək yedi" ifadəsində kifsinmə həvəslə, ləzzətlə yeməyi bildirir. Lakin "o, əsəblərini kifsinərək masanı döydü" ifadəsində isə kifsinmə, qəzəb və əsəbiliyin əlamətidir. Beləliklə, kifsinmənin ifadə etdiyi duyğu və əhval-ruhiyyə cümlənin ümumi mənasından aydın olur.

Dilçilik baxımından kifsinmə, Azərbaycan dilinin zənginliyini və ifadə imkanlarını göstərən maraqlı bir sözdür. Bu sözün daha çox danışıq dilində işlənməsi, onun canlılığını və situasiyaya uyğunluğu əks etdirir. Gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən bu söz, bəzi hallarda ədəbi əsərlərdə də işlənərək personajların əhval-ruhiyyəsini və davranışlarını daha dəqiq təsvir etməyə kömək edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz