Kəmtale sözü farsca "kəm" (az, çatışmayan) və ərəbcə "tale" (taley, qismət, bəxt) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş bir sifətdir. Lüğətlərdə sadəcə "talesiz, taleyi (bəxti) gətirməyən" kimi izah olunsa da, mənası daha çox təbəqəlidir.
Kəmtale insan, sadəcə bəxtsiz bir insan deyil, eyni zamanda öz taleyini qurmaqda, həyatının axarını dəyişdirməkdə aciz, uğursuzluqlarla dolu bir həyat yaşayan kəsdir. Onun həyatında müsbət hadisələr nadir hallarda baş verir və əksər hallarda pis tale, bədbəxtlik ona yoldaş olur. Bu, yalnız şansın yoxluğundan deyil, həm də bəlkə də öz fəaliyyətsizliyindən, yanlış qərarlarından, ya da qaçılmaz əngəllərlə qarşılaşmasından qaynaqlana bilər.
Kəmtale sözü, fəlsəfi bir təhlilə də yol açır. Taleyin insan həyatında oynadığı rol, insanın öz taleyini yaratmaq qabiliyyəti və ya məhdudiyyəti, bəxtin və əməlin qarşılıqlı əlaqəsi kimi suallar bu sözün mənası ətrafında düşünülə bilər. Kəmtale olmaq, passivlik və ya taleyin qurbanı olmaq kimi bir mənaya gələ bilər, amma eyni zamanda taleyin qeyri-ədalətli olmasının bir əksidir.
Ədəbiyyatda kəmtale obrazı tez-tez rast gəlinən bir tipdir. Bu obraz, həyatın ağır sınaqlarından keçən, lakin öz gücünü, iradəsini itirməyən, mübarizəsini davam etdirən, amma hər zaman uğursuzluqlarla üzləşən bir insanı təmsil edə bilər. Beləliklə, kəmtale, yalnız bədbəxtliyin deyil, həm də mübarizənin, inadkarlığın, ümumiyyətlə insan ruhunun gücünün simvoludur.