Kəlləgöz: Azərbaycan nağıl və əfsanələrində rast gəlinən fantastik bir varlıqdır. Adından da göründüyü kimi, gözləri kəlləsinin içində yerləşən bu canlı, adətən, qeyri-adi qüvvələrə və bacarıqlara malik təsvir edilir. "Təpəgöz" kimi sinonimləri də istifadə olunsa da, kəlləgöz daha çox qorxulu və sirli bir obraz kimi qələmə verilir.
Nağıllarda kəlləgözün görünüşü də müxtəlif şəkildə təsvir olunur. Bəzən insanabənzər, bəzən isə tamamilə fərqli, qeyri-adi bir formadadır. Onların bədənləri, hərəkət qabiliyyətləri və qüvvələri nağılın süjetinə və müəllifə görə dəyişə bilir. Bəzi nağıllarda uçmaq qabiliyyətinə malikdir, bəzilərində isə fövqəladə gücə sahibdirlər.
Kəlləgöz obrazının mənası birmənalı şəkildə izah edilməsə də, ümumiyyətlə, sirli, qorxulu və qeyri-adi qüvvələrə sahib bir varlığı təmsil etdiyi qəbul edilir. Nağıllarda tez-tez qəhrəmanların qarşılaşdığı maneələrdən biri kimi təsvir olunur və onların qarşısına çıxan çətinlikləri, sınaqları simvolizə edir.
Misal olaraq, verilən nümunədəki "Qəhrəman altıayaq, kəlləgöz atını sürüb, İbrahimi də aldı tərkinə" cümlesində kəlləgöz at, adi bir atdan fərqli olaraq, qeyri-adi xüsusiyyətlərə malik bir heyvan kimi təsvir edilir və qəhrəmanın sərgüzəştlərində ona kömək edir. Bu, kəlləgözün həm mənfi, həm də müsbət rollarda çıxış edə biləcəyini göstərir.
Ümumiyyətlə, kəlləgöz obrazı Azərbaycan folklorunun zənginliyini və fantastik düşüncə tərzinin əksini əks etdirən maraqlı və rəngarəng bir elementdir. Onun haqqında olan nağıllar, mədəniyyətimizin qorxularını, inanclarını və xəyallarını özündə əks etdirir.