Kələmat (ər. kəlimat – “kəlmə” söz cəmi) Azərbaycan dilində "kəlmələr", "sözlər" mənasında işlənən bir sözdür. Lüğətlərdə sadəcə "kəlmələr" və ya "sözlər" kimi tərcümə edilməsinə baxmayaraq, kələmat sözü daha zəngin bir məna çalarına malikdir. Bu zənginlik, sözün etimologiyasında və ədəbiyyatımızda istifadə formasında özünü göstərir.
Ərəbcə "kəlimə" sözünün çoğuludur. Yəni sadəcə bir neçə söz yox, bir çox söz, bir-birini tamamlayan, bəlkə də bir məqamı, bir hadisəni, bir fikri ifadə edən sözlər yığımı deməkdir. Beləliklə, kələmat, sadəcə "söz yığını" deyil, daha çox "məntiqi ardıcıllıqla düzülmüş, mənalı sözlər birliyi" kimi başa düşülməlidir.
Ədəbiyyatımızda kələmat daha çox xoş, təsirli, hətta bədii təsirə malik olan sözlər üçün işlənir. Misal üçün, “oxunur məclisdə xoş kələmatı” ifadəsində olduğu kimi, burada sadəcə "söhbət" yox, dinləyicini valeh edən, xoş və mənalı sözlər, bəlkə də şeir, nəğmə, ədəbiyyat nümunəsi nəzərdə tutulur. Kələmatın mənası, kontekstdən asılı olaraq, nitqin üslubuna, tərkibinə və təsir gücünə görə dəyişir.
“Ox kimi bağrını dələr, ağlarsan” misalındakı kimi ifadələrdə isə kələmat daha ağır, kəskin, hətta yaralayıcı sözlər mənasını da daşıya bilər. Bu, sözlərin təsiri və təsir gücünün nə qədər dərin olduğunu göstərir. Beləliklə, kələmat sadəcə sözlərin sayını deyil, həm də onların keyfiyyətini, təsirini və ümumi təəssüratını ifadə edən bir termindir.