izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kəcbin (fars. كج‌بين) sözü Azərbaycan dilində köhnə bir sözdür və əsasən iki mənada işlənir. Birinci mənası daha çox fiziki bir xüsusiyyəti, ikinci mənası isə mənəvi bir keyfiyyəti ifadə edir.

Birinci mənada kəcbin "çəpgöz" və ya "qıyıqgöz" mənasında işlənir. Bu, gözün normal vəziyyətdə olmaması, gözün bir az əyri olması deməkdir. Yəni, kəcbin olan bir insanın gözləri tam düz baxmır, bir az yan tərəfə meyillidir. Bu mənada sinonim kimi "çaş" sözünü də istifadə etmək olar, amma "çaş" daha geniş bir anlayışdır və hər zaman yalnız gözlərin əyriliyini ifadə etmir.

İkinci mənada isə kəcbin məcazi mənada işlədilir və insanın mənfi keyfiyyətlərini ifadə edir. Bu mənada kəcbin insan hər şeyi mənfi tərəfdən, əyri-üyrü görən, hər şeydə pislik axtaran, yaxşı niyyətli olmayan, xeyirxah olmayan kimi təsvir olunur. Belə bir insan ətrafındakı hadisələrə, insanlara şübhə ilə yanaşır, onların yaxşı niyyətlərini şübhə altına alır və hər şeydə mənfi cəhətləri görməyə çalışır. Onun gözü "əyri"dir, çünki o, həqiqəti görməkdənsə, özünün yaratdığı mənfi dünyagörüşünə uyğun qəbul etməyə meyllidir. Bu mənada kəcbin, qapalı düşüncəli, pessimist və şübhəçi bir insanı təsvir edir.

Beləliklə, kəcbin sözünün həm fiziki, həm də mənəvi bir tərəfi vardır. Hər iki mənada da əsas fikir əyrilik, əyri baxış və mənfi bir yanaşmadır. Sözün kökü fars dilindən gəldiyinə görə, bu dilin mədəniyyətində "əyrilik"in həm fiziki, həm də mənəvi çatışmazlıq kimi qəbul olunduğunu göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz