izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Keyimək felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "hərəkət qabiliyyətini itirmək"dən daha çoxdur. Bu, bir prosesdir, tədricən və ya birdən-birə baş verən bir fiziki və ya ruhi tükənmə halını ifadə edir. Sözün kökünə nəzər salsaq, "key" kökündən törədiyini görürük, bu da sərtlik, hərəkətsizliyi, hətta bir növ donuqluğu ifadə edir.

Keyimək, sadəcə əzanın ya da əzələnin hərəkətsizliyi deyil, həm də orqanizmin ümumi funksiyalarının zəifləməsini, canlılığının azalmasını əks etdirir. Bir insanın ya da heyvanın keyiməsi, xəstəlik, soyuqlama, zədə, yaxud uzun müddət hərəkətsiz qalma nəticəsində baş verə bilər. Bu proses zamanı bədən hissəsi ya tamamilə hərəkətsiz qalır, ya da hərəkətləri çətinləşir, ağrı ilə müşayiət olunur.

Misal olaraq verilən "Hatəm xanın qolu keyiyib dondu" ifadəsində, "keyimək" yalnız qolun hərəkətsizliyini deyil, həm də donuqluğunu, soyuqluğunu, hətta bir növ ölümlə qarşılaşma təhlükəsini də ifadə edir. Bu, təsvirin daha da dramatik və təsirli olmasına kömək edir.

Beləliklə, "keyimək" sözünün mənasını tam əhatə etmək üçün "hərəkət qabiliyyətini itirmək, qurumaq, çəng olmaq, keyləşmək" ifadələrindən əlavə, "donmaq", "tükənmək", "canlılığını itirmək", "fəaliyyətini dayandırmaq" kimi mənalar da əlavə edilə bilər. Sözün kontekstə bağlı olaraq müxtəlif çalarları vardır və ədəbi əsərlərdə daha da geniş və rəngarəng mənalarda işlənə bilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz