Keşikçibaşı sözü köhnə Azərbaycan dilində istifadə olunan bir termin olub, keşik çəkən qrupun rəhbərini, ən yüksək rütbəli üzvünü ifadə edir. Bu söz, "keşikçi" (keşik çəkən, növbətçi) və "başı" (rəhbər, başçı) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib və sözün özü də vəzifənin əhəmiyyətini və rütbəsinin yüksəkliyini vurğulayır.
Keşikçibaşının vəzifəsi, öz nəzarəti altında olan keşikçilərin fəaliyyətinin təşkili, onların nizam-intizamına nəzarət edilməsi və hər hansı hadisə və ya təhlükə barədə vaxtında xəbərdar edilməsindən ibarət idi. Bu vəzifə, həm hərbi, həm də mülki qurumlarda mövcud ola bilərdi. Məsələn, saraylarda, qalalar da, hətta iri ticarət karvanlarında belə keşikçibaşısının olması mümkündür. Onların vəzifəsi, həmin quruluşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas rol oynayırdı.
Mir Cəlal Paşayevin əsərlərində olduğu kimi, klassik ədəbiyyat nümunələrində "keşikçibaşı" sözü tez-tez rast gəlinir. Bu, sözün keçmişdə geniş istifadə olunduğunu və sosial həyatda mühüm yer tutduğunu göstərir. Məsələn, M.S.Ordubadinin əsərlərində "Keşikçibaşıya xəbər verdilər" cüməsində olduğu kimi, keşikçibaşısının vacib məlumatlar almaq və qərarlar qəbul etməkdə rolunun önəmini aydın şəkildə görürük. Onlar sadəcə növbətçi deyildilər, əksinə, məsul və etibarlı bir vəzifənin daşıyıcıları idilər.
Beləliklə, "keşikçibaşı" sözü tarixi bir termin olaraq, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir parçasıdır və keçmişin sosial quruluşunu, vəzifələrin bölgüsünü və səlahiyyətlərin müəyyənləşdirilməsini öyrənmək üçün əhəmiyyətli bir mənbədir.