Kateqoriya (yun. kategoria - söyləmə, ifadə, mühakimə) fəlsəfədə maddi aləmin və varlığın ən ümumi və əsas xüsusiyyətlərini, qarşılıqlı əlaqələrini və münasibətlərini əks etdirən fundamental bir anlayışdır. Aristotel tərəfindən ilk dəfə sistematik şəkildə təhlil edilmiş və qurulmuşdur. Onun "Kateqoriyalar" əsəri bu anlayışın tarixində mühüm rol oynamışdır.
Aristotel kateqoriyaları varlığın ən sadə və ayrılmaz elementləri kimi müəyyənləşdirirdi. Bu elementlərə müxtəlif predmet və hadisələri təsvir etmək üçün müraciət edilir. Başqa sözlə, kateqoriyalar düşüncəmizin varlığı qavramaq və təsnif etmək üçün istifadə etdiyi "əsas inşaat daşları"dır. Onlar vasitəsilə müəyyən bir predmetin mahiyyətini, keyfiyyətini, miqdarını, əlaqələrini və s. müəyyən etmək mümkündür.
Müasir fəlsəfədə kateqoriya anlayışı genişlənmiş və dəyişmişdir. Kant, Hegel və digər filosoflar kateqoriyaları biliyin əsas formaları, özündə şüurun quruluşunu əks etdirən əsas prinsiplər kimi təqdim edirlər. Beləliklə, kateqoriyalar sadəcə varlığın xüsusiyyətlərini deyil, həm də bizim bu varlığı necə qavradığımızı və anladığımızı göstərir.
Kateqoriyaların konkret tərkibi fəlsəfi məktəblərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Lakin ümumiyyətlə, onlar varlığın mahiyyətinə dair mühakimələrin əsasını təşkil edir və elmi araşdırmalarda, təsnifləmələrdə və ümumiləşdirmələrdə geniş istifadə olunur. Bu baxımdan, kateqoriya anlayışı fəlsəfənin əsas metodoloji vasitələrindən biridir və elmə dərin təsir göstərir.
Qısacası, kateqoriya yalnız bir söz deyil, varlığa dair düşüncəmizin əsasını təşkil edən, dərin fəlsəfi və elmi əhəmiyyətə malik mürəkkəb bir anlayışdır. O, həm varlığın özü, həm də onu dərk etmək üsulunun əsasını təşkil edir.