Kaptaj [fr. captage] — Yeraltı su mənbələrindən (məsələn, arteziyan quyularından, bulaqlardan) və ya yeraltı qaz yataqlarından mayenin (su və ya qaz) çıxarılmasını, toplanmasını və nəqlini təmin edən texnoloji sistemdir. Sadəcə olaraq, yeraltı suyun və ya qazın səthə çıxarılması deyil, əsasən onun keyfiyyətinin qorunması və səmərəli istifadəsinə yönəlmiş mürəkkəb bir mühəndislik həllidir.
Kaptaj sistemlərinin əsas məqsədi, yeraltı suyun və ya qazın çıxarılması zamanı çirklənməsinin qarşısını almaq, onun təmizliyini və keyfiyyətini qorumaq, həmçinin çıxarılmanı maksimum dərəcədə səmərəli etməkdir. Bu, xüsusi qurğuların (məsələn, quyuların, boruların, nasosların) və müvafiq hidrogeoloji tədqiqatların köməyi ilə həyata keçirilir.
Kaptaj sistemləri, yeraltı su ehtiyatlarının idarə olunmasında, sənaye və kənd təsərrüfatında su təminatında, həmçinin qaz hasilatında mühüm rol oynayır. Sistemin dizaynı və qurulması, yeraltı suyun və ya qazın xüsusiyyətləri, geologiya və hidrogeologiya şəraiti, həmçinin istifadə məqsədindən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, içməli su üçün nəzərdə tutulmuş kaptaj sistemləri, sənaye tullantılarının qarşısını almaq üçün daha ciddi tədbirlər görür.
Maraqlı bir məqam odur ki, kaptaj yalnız texniki bir termin deyil, eyni zamanda müəyyən bir ərazidəki su ehtiyatlarının idarə olunması və qorunması ilə bağlı kompleks bir yanaşmanı əks etdirir. Bu yanaşma, su ehtiyatlarının davamlı istifadəsini təmin etmək üçün ekoloji və iqtisadi amilləri nəzərə alır.