Kalkulyasiya [lat. calculatio - hesablama] termini geniş mənada müəyyən bir məhsul və ya xidmətin istehsalı, əldə edilməsi və ya göstərilməsi ilə əlaqədar bütün xərclərin, o cümlədən material, əmək, avadanlıq, marketinq və digər xərclərin, dəqiq hesablanmasını və qiymətləndirilməsini ifadə edir. Sadəcə satış qiymətinin hesablanması deyil, məhsulun tam dəyərinin müəyyənləşdirilməsi prosesini əhatə edir. Bu proses, son qiymətin formalaşmasında əsas rol oynayır və şirkətin rentabelliyinin təmin edilməsi üçün olduqca vacibdir.
Kalkulyasiya müxtəlif sahələrdə tətbiq olunur. Məsələn, sənaye müəssisələrində məhsulun istehsal qiyməti, ticarət müəssisələrində malın satış qiyməti, inşaatda tikinti işlərinin qiyməti, nəşriyyatda kitabın çap qiyməti kalkulyasiya üsulu ilə müəyyənləşdirilir. Hər bir sahənin özünəməxsus xüsusiyyətləri olduğundan, kalkulyasiya prosesi də müvafiq olaraq fərqlənir. Məsələn, kitabın kalkulyasiyası zamanı kağız, çap, dizayn, redaktə, buraxılış və digər xərclər nəzərə alınmalıdır. Eyni zamanda, kitabın tirajı, formatı və digər parametrləri də kalkulyasiyanı birbaşa təsir edən amillərdir.
Kalkulyasiyanın düzgün aparılması şirkətin maliyyə sabitliyini və rəqabət qabiliyyətini artırmaqda əhəmiyyətli rol oynayır. Çünki, qiymətlərin düzgün müəyyənləşdirilməsi, mənfəətin optimallaşdırılmasına və biznesin uzunmüddətli inkişafına şərait yaradır. Qeyri-dəqiq kalkulyasiya isə məhsulun qiymətinin aşağı və ya yüksək qiymətləndirilməsinə gətirib çıxara bilər ki, bu da müəssisənin maliyyə vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Ona görə də, kalkulyasiya prosesinə ciddi yanaşmaq və təcrübəli mütəxəssislərdən istifadə etmək vacibdir.
Ümumiləşdirərək demək olar ki, kalkulyasiya, sadəcə bir hesablama deyil, məhsul və ya xidmətin tam dəyərinin sistemli və dəqiq müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri bir prosesdir və müasir biznes idarəçiliyinin əsas elementlərindən biridir.