izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kalambur [fr. calembour] — bir sözün və ya ifadənin iki və ya daha çox mənasından eyni zamanda istifadə edilməsi əsasında qurulan ədəbi-bədii üsul. Söz oyununa əsaslanan bu üsul, sözlərin səs oxşarlığı, həmçinin eyni yazılmasına, lakin fərqli mənalarına əsaslanır. Kalamburun əsas məqsədi dinləyicini və ya oxucuyu güldürmək, onlarda əyləncəli və gözlənilməz təsir yaratmaqdır.

Kalamburda əsasən fonetik və ya leksik oxşarlıqlar istifadə olunur. Fonetik kalamburda sözlərin səsi oxşar olsa da, mənaları fərqlidir. Məsələn, "Qapı açıqdır, girməyə qapalı deyil" cümləsində "qapı" sözünün iki fərqli mənası istifadə olunub. Leksik kalamburda isə sözlər eyni yazılışlı, lakin mənaları fərqlidir. Məsələn, "Əsgər tərs oturub" cümləsində "tərs" sözü həm fiziki vəziyyəti, həm də əxlaqi keyfiyyəti ifadə edə bilər.

Kalamburlar ədəbiyyatda, xüsusilə də satirik əsərlərdə, zarafatlarda, anekdotlarda və publisistikada geniş istifadə olunur. Onlar mətni daha əyləncəli və yaddaqalan edir, müəllifin yaradıcılığını və söz ustalığını göstərir. Kalamburların mürəkkəbliyi və incəliyi müəllifin intellektual səviyyəsindən və dil bacarığından asılıdır. Uğurlu bir kalambur həm intellektual, həm də estetik zövqü oxşayır.

Kalamburun kökü fransız dilinə gedib çıxsa da, ədəbiyyatın bütün tarixi boyu müxtəlif dillərdə və mədəniyyətlərdə özünəməxsus təzahürlər tapmışdır. Müasir dövrdə sosial mediada da kalambur əsaslı zarafatlar geniş yayılmışdır, bununla da bu ədəbi üsul yeni formalar qazanır və yeni auditoriya tərəfindən kəşf edilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz