İztirab (ərəb mənşəli söz) - dərin, qəlbə dəyən, əsəbi və ruhi gərginliklə müşayiət olunan bir haldır. Sadəcə narahatlıq və ya təşvişdən daha çox, iztirab insanın daxili sülhünü pozur, onu ruhen yorar və bəzən fiziki əlamətlərə də səbəb olur. Bu, iç dünyanın dərinliklərindən qaynaqlanan, insanı əzab verən və həyat keyfiyyətini mənfi təsir edən bir vəziyyətdir.
İztirabın səbəbləri çox müxtəlifdir. Fiziki xəstəliklər, ağır itkilər (sevilən birinin ölümü, maddi var-dövlətin itirilməsi), mənəvi travmalar (pis hadisələrin şahidi olmaq, zorakılığa məruz qalmaq), gələcəkdən qorxu, qeyri-müəyyənlik, ədalətsizliyə məruz qalmaq və s. iztirab hissinə səbəb ola bilər. Bu, həm kəskin, qısamüddətli, həm də uzunmüddətli, xroniki xarakter daşıya bilər.
İztirabın təzahür formaları da müxtəlifdir. Bəzilərində yuxusuzluq, iştahsızlıq, dərin depressiya, sinirlilik, təlaş, həddindən artıq narahatlıq kimi əlamətlər özünü göstərir. Digərlərində isə iztirab daha gizli, içəriyə dönük şəkildə yaşanır, dərin düşüncələr, melankoli və yalnızlıq hissi ilə müşayiət olunur.
Ədəbiyyatda iztirab, xüsusilə lirik şeirlərdə və dram əsərlərində çox geniş əksini tapır. Şeirlərdə iztirabın təsviri, bədii ifadə vasitələri ilə zənginləşdirilir, oxucuda dərin hisslər oyadır. Əsərlərdəki personajların iztirabının təsviri, onların daxili dünyalarını anlamaq, həyatlarının mürəkkəbliyini dərk etmək üçün əsas vasitədir.
Qeyd etmək lazımdır ki, iztirabın davamlı və güclü olması halında mütəxəssislərdən kömək almaq vacibdir. Psixoloq və ya psixoterapevt, iztirabın səbəblərini müəyyənləşdirməyə və onun öhdəsindən gəlmək üçün effektiv üsullar təklif etməyə kömək edə bilər.