İz sözü, Azərbaycan dilində geniş məna daşıyan bir termindir. Ən sadə mənası, bir canlı varlığın (insan və ya heyvan) hərəkəti zamanı bir səthdə (torpaq, qar, qum və s.) buraxdığı nişanə, əlamət deməkdir. Məsələn, “canavar izi”, “qarın üstündə dovşan izi” ifadələrində olduğu kimi, bu, fiziki bir iz qoymaq, əlamət buraxmaq anlamını daşıyır. Bu izlər, həmin varlığın keçdiyinin sübutu, onun ölçüləri, hərəkət tərzi haqqında məlumat daşıyır. Kriminologiyada, cinayət yerində tapılan izlər çox əhəmiyyətli rol oynayır.
Lakin “iz” sözünün mənası bununla məhdudlaşmır. O, daha geniş mənada, bir hadisənin, əməlin, insan həyatında qoyduğu təsir, yaddaşda saxlanan əlamət mənasını da özündə ehtiva edir. Mənəvi izlər, xatirələr, təəssüratlar da "iz" kimi təsvir oluna bilər. Məsələn, "o hadisə onun qəlbində dərin izlər qoydu" ifadəsində iz, mənəvi, psixoloji təsir anlamına gəlir. Bu mənada "iz" qoymaq, nəyisə əbədiləşdirmək, təsir etmək mənasını verir. Yadda qalan, silinməyən bir təəssürat, bir miras bu kateqoriyaya aiddir.
Bundan əlavə, "iz" sözü bir şeyin əvvəlki mövcudluğunun sübutu, qalıqları mənasında da işlənə bilər. Məsələn, köhnə bir mədəniyyətin izləri, tarixin izləri, qədim dövrlərin izləri kimi ifadələr bu mənaya uyğun gəlir. Bu, fiziki izlərdən fərqli olaraq, daha çox metaforik istifadədir, keçmişin qalıqlarını, sübutlarını ifadə edir.
Beləliklə, "iz" sözü sadə bir nişanədən tutmuş, dərin mənəvi təəssürata, tarixin qalıqlarına qədər geniş bir məna spektrini əhatə edir. Bu müxtəlif mənalar kontekstə görə dəyişir və hər bir halda sözün ifadə etdiyi konkret məna aydınlaşdırılmalıdır.