izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İyham sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "eyham" kimi göstərilsə də, mənası daha geniş və çoxcəhətlidir. Sadəcə olaraq "eyham" deyil, bir şeyin qəlbdən, içdən gələn, ilham verən bir xəbər, bir fikir, bir düşüncə, bir kəşf, ya da qeyri-adi bir bacarıq, qabiliyyət deməkdir.

İyham, şüursuzluq səviyyəsindən gələn bir ilham kimi də qəbul edilə bilər. Bu, birdən-birə baş verən bir aydınlıq, həll olunmayan bir problemin ani həlli, yaradıcı bir əsərin qəfil yaranması, yaxud əvvəllər bilinməyən bir həqiqətin kəşfi ola bilər. Bədii ədəbiyyatda, xüsusən də poeziyada, iyham əsərin yaradılmasında ilham mənbəyi kimi təsvir edilir. Şairin, rəssamın, bəstəkarın yaradıcı fəaliyyətinin əsasında iyham dayanır.

Eyhamla müqayisədə iyham daha mistik, daha daxili bir məna kəsb edir. Eyham, bilərəkdən gizlədilmiş məna, ikincili məna, bir sözün iki mənada işlədilməsidirsə, iyham daha çox bir daxili səs, bir ruhani təkan, bir ilahi ilham kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən, iyham, sənin qabiliyyətlərinə yeni bir məna, yeni bir istiqamət verən, sənə qeyri-adi bir güc bəxş edən bir anlayışdır.

Müasir psixologiya da iyham anlayışını araşdırır və onu yaradıcılıq prosesinin əsas elementlərindən biri kimi qəbul edir. Bu proses, şüurun dərinliklərindən yüksələn və yaradıcı fəaliyyəti sürətləndirən, yeni ideyaların ortaya çıxmasına səbəb olan bir proses kimi təsvir olunur. Beləliklə, iyham, sadəcə bir söz deyil, bir sıra mürəkkəb proseslərin nəticəsi olan, insan həyatında və yaradıcılığında əhəmiyyətli rol oynayan bir anlayışdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz