İydəlik sözü Azərbaycan dilində, əsasən, iydə ağaclarının sıx əkildiyi, onların yaratdığı kölgəli və sərin bir ərazini ifadə edir. Sadəcə "iydə ağacları əkilmiş yer" deyərək mənanın tamlığını əks etdirmək mümkün deyil. Çünki iydəlik, sadə bir əkin sahəsi deyil, özünəməxsus bir atmosferə, bir duyğusal təsirə malikdir.
İydə ağaclarının sıxlığı, yarpaqlarının yaratdığı sərinlik və kölgə, torpağın xüsusi iysi və ətraf mühitin sakitliyi iydəliyi xüsusi edən amillərdir. Bu yerlər, çox vaxt kəndlərin ətrafında, çay və bulaqların yaxınlığında yerləşərək, isti yay günlərində sığınacaq və istirahət məkanı rolunu oynayırlar. İydəlik, təkcə bir coğrafi məkan deyil, həm də bir duyğu, bir xatirə, bir nostalji mənbəyidir.
Ədəbiyyatda istifadə edilən “Odur, kölgəsi var iydəliklərin: Ərinmə, sevgilim, dur gedək, vaxtdır” misalında olduğu kimi, iydəlik, sevgi, həsrət və nostalji kimi duyğularla əlaqələndirilir. Kölgəli və sərin iydəliyin təsviri, həyatın sürətli axarından bir anlıq qaçış, səkinlik və dinclik arzusunu simvolizə edir.
Beləliklə, iydəlik sadə bir botaniki tərifə sığmayan, özünəməxsus atmosferi, duyğu və xatirələri ilə zəngin, poetik bir məfhumdur.