izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İşraqilik (ər. işraqiyyə – şəfəq, parıltı) Orta əsrlər İslam dünyasında meydana gəlmiş və böyük təsir qoymuş mistik-fəlsəfi bir cərəyandır. Adından da göründüyü kimi, "şəfəq" və ya "nur parıltısı" mənasını daşıyan "işraq" sözü, bu fəlsəfi məktəbin əsasını təşkil edən intuisiya və ilhamı ifadə edir. İşraqilik, sərfəhəm və riyaziyyat kimi mücərrəd elmlərə əsaslanaraq, gerçəkliyin mahiyyətini, Tanrı ilə insan arasındakı əlaqəni və kainatın sirrini anlamağa çalışır.

İşraqilik fəlsəfəsi, Aristotel fəlsəfəsi ilə Yeni Platonizm arasındakı körpü rolunu oynamış, hər iki məktəbin təsirlərini özündə birləşdirmişdir. Lakin sadəcə bir sintez deyil, özünəməxsus orijinal düşüncə sistemi kimi də fərqlənir. Bu məktəbin əsasını qoyan Suhravərdinin fikirlərinə əsasən, gerçəklik "nur" və ya "varlıq"dan təşkil olunmuşdur. Bu nurun təzahürü fərqli səviyyələrdə görünür və insan, düzgün yolları izləməklə, yəni təcrübə, düşüncə və intuisiya ilə, bu nurun yüksək səviyyələrinə çata bilər.

İşraqiliyin əsas prinsipləri arasında "nuru görən göz" (eşraq), "əql" (aql), "vəhdət-ül vücud" (varlığın birliyi) və "mənəvi təkamül" anlayışları önəmli yer tutur. Suhravərdi və onun davamçıları, insanın mənəvi inkişafı və Tanrıya yaxınlaşması üçün mənəvi təmizlik, meditasiya və zikr kimi üsullara əhəmiyyət vermişlər. İşraqilik, sadəcə fəlsəfi bir sistem olmaqdan kənara çıxaraq, mistik təcrübə və mənəvi həyat üçün də bələdçi rolunu oynamışdır.

İşraqilik fəlsəfəsi, Orta əsrlər İslam dünyasında geniş yayılmış və sonrakı dövrlərin fəlsəfəsinə, sufizmə və mistisizminə dərin təsir göstərmişdir. Bu gün də İşraqilik, fəlsəfə tarixi və dini düşüncə tarixi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir və mütəfəkkirlərin diqqətini özünə cəlb etməkdə davam edir. Onun tədqiqi insanın mənəvi inkişafı, kainatın sirri və varlığın mahiyyəti haqqında daha dərin düşünməyə imkan verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz