İslahxana [ər. islah və fars. xanə] sözü, əslində, iki ayrı dildən – ərəb və fars dillərindən götürülmüş iki morfemdən təşkil olunmuşdur. "İslah" ərəb mənşəli olub, "düzəliş", "təkmilləşmə", "yaxşılaşdırma", "əxlaqi tərbiyə" mənalarını ifadə edir. "Xanə" isə fars sözü olub, "ev", "yer", "məkan" mənalarını verir. Beləliklə, İslahxana sözü ədəbi mənada "təkmilləşdirmə evi", "əxlaqi tərbiyə məkanı" kimi tərcümə oluna bilər.
Lakin, müasir Azərbaycan dilində İslahxana termini əsasən cinayət törətmiş yeniyetmələr və gənclərin saxlanıldığı və tərbiyələndirildiyi müəssisəni ifadə etmək üçün işlədilir. Bu müəssisələrdə məqsəd, cəzanın icrası ilə yanaşı, həbs olunanların cəmiyyətə yenidən inteqrasiyası, əxlaqi və peşə hazırlığının artırılmasıdır. Yəni, sadəcə cəza vermək deyil, həm də gələcəkdə yenidən cinayət törətməmələri üçün onlara kömək etmək əsas hədəfdir.
Tarix boyu İslahxanaların strukturu və funksiyaları dəyişmişdir. Əvvəllər daha çox cəza yönümlü olan bu müəssisələr, müasir dövrdə reabilitasiya və reinteqrasiya prinsiplərinə daha çox əhəmiyyət verirlər. Təhsil, peşə təlimi, psixoloji dəstək kimi proqramlar İslahxanaların əsas fəaliyyət istiqamətlərini təşkil edir. Bu mənada, İslahxana sadəcə bir həbsxana deyil, həm də bir növ təhsil və reabilitasiya mərkəzidir.
Qeyd etmək vacibdir ki, İslahxana termini bəzən "islah evi" ilə sinonim kimi işlədilir, lakin "islah evi" termini daha geniş mənada müxtəlif növ tərbiyə müəssisələrini də əhatə edə bilər. İslahxana isə daha çox cinayət törətmiş şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş müəssisələri ifadə edir.