İrtməkləmək sözü Azərbaycan dilində, əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan ərazilərdə geniş istifadə olunan bir termindir. Lüğətlərdə sadəcə "heyvanın irtməsindən yapışmaq" kimi izah olunsa da, bu mənanın arxasında daha zəngin bir məzmun yatır.
İrtmək, heyvanın, xüsusilə də buynuzlu heyvanların, qəzəbləndikdə və ya qorxduqda başını aşağı salıb buynuzlarını irəli ataraq hücum etməsi deməkdir. İrtməkləmək isə bu hücum anında heyvanın buynuzlarından, başından və ya bədənindən möhkəm yapışmaq, onun hücumunun qarşısını almaq və ya yönləndirmək məqsədi ilə həyata keçirilən bir hərəkətdir. Bu, təkcə fiziki güc tələb etmir, həm də heyvanın davranışını dərk etmək, onun hərəkətlərini proqnozlaşdırmaq və müvafiq reaksiya vermək bacarığını tələb edir.
Dananı irtməkləmək və ya atı irtməkləmək ifadələri, həmin heyvanların müxtəlif səbəblərdən (məsələn, qorxu, əsəbilik, yaralanma) hücum etməsi zamanı onların təhlükəli hərəkətlərindən qorunmaq üçün istifadə olunan üsullara işarə edir. Bu zaman insanın çevikliyi, cəsarəti və təcrübəsi ön plana çıxır. Çünki heyvanın irtməsini önləmək və ya onun hücumunu zərərsizləşdirmək bəzən həyati əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, irtməkləmək sözü sadəcə bir hərəkəti deyil, həm də insanın təbiətlə qarşılıqlı əlaqəsinin, təcrübəsinin və bacarığının nəticəsini əks etdirən maraqlı bir termindir. Bu söz, kənd həyatının, heyvanlarla ünsiyyətin və insanın təbiət qarşısında özünü qoruması üçün istifadə etdiyi üsulların bir hissəsini təmsil edir.