İrrasional (latınca irrationalis sözündən götürülmüşdür) sıfatı, əsasən fəlsəfədə istifadə olunur və ağılla, məntiqlə və ya rasional düşüncə ilə tam olaraq dərk edilə bilməyən, izah edilə bilməyən və ya məntiqə uymayan şeyləri təsvir edir. Bu, sadəcə olaraq “anlaşılmaz” demək deyil; daha çox, məntiqi əsaslara söykənən bir izahın mümkün olmadığını ifadə edir.
İrrasional hadisələr və ya düşüncələr mütləq səhv və ya yanlış deyildir. Onlar sadəcə olaraq, klassik məntiq qaydaları və rasional analiz vasitələri ilə tam olaraq izah edilə bilmirlər. Məsələn, bəzi insan hissləri, intuisiya və ya dini inanclar irrasioanl olaraq qəbul edilə bilər, çünki onları tam olaraq məntiqi bir sıra ilə izah etmək çətindir. Bu, onların əhəmiyyətsiz olduğu demək deyil, ancaq onların rasional əsaslara əsaslanmadığını göstərir.
Riyaziyyatda da "irrasional ədəd" anlayışı mövcuddur. Bu, iki tam ədədin nisbəti olaraq ifadə edilə bilməyən ədədləri bildirir (məsələn, π - pi və ya √2 - kvadrat kök iki). Bu mənada irrasional, "dəqiq ölçülə bilməmə" mənasını da ehtiva edir. Bu tərifin fəlsəfi təriflə bağlılığı, hər iki halda da ölçülə bilməmə və ya tam olaraq anlaşıla bilməmə konsepsiyalarının ortaq olmasıdır.
Ümumilikdə, "irrasional" sözü, rasional düşüncənin hüdudlarını aşan, məntiqə zidd gələn, ancaq mütləq yanlış olmayan şeyləri təsvir etmək üçün istifadə olunan çoxcəhətli bir termindir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər, lakin əsas mahiyyəti, rasional izahın yetərsiz olduğu bir hadisə və ya konsepsiyanı ifadə etməsidir.