İradət (ər.) – Klassik ədəbiyyatda tez-tez rast gəlinən bu söz, sadəcə “arzu” və ya “istək” mənalarından daha çoxunu ehtiva edir. Müasir dilin ifadə qabiliyyətinə tam uyğunlaşmasa da, iradət sözü, içində qətiyyət, sarsılmazlıq, özünü təsdiqetmə və daxili qərarlıq nüanslarını da özündə birləşdirir.
İradətin əsas mənası, könüldən gələn, səmimi bir razılıq, arzu və ya istəkdir. Sadəcə bir istəkdən fərqli olaraq, iradət daha dərin və güclü bir hissiyyatı, hərəkətə keçmək üçün daxili bir təkanı ifadə edir. Öz iradəsi ilə etmək, yəni öz daxili qərarı ilə, məcburiyyət olmadan, könüllü şəkildə bir işi yerinə yetirmək deməkdir.
Misal olaraq verilən şeir parçasında ("Hüsn afəti-eşq olub dəmadəm; Gəldikcə iradət oldu möhkəm") iradət sözü, sevgidən doğan, getdikcə daha da güclənən, sarsılmaz bir qətiyyəti, əzmkarlığı təsvir edir. Bu, sadəcə bir arzu deyil, sevgidə möhkəm durma, onu qorumaq üçün göstərilən qətiyyətdir. Beləliklə, iradət, passiv bir istəkdən fərqli olaraq, aktiv və əzmkar bir haldır.
Müasir dilin ifadələri ilə tam əvəzlənməsə də, iradət sözü ədəbiyyatda, xüsusilə klassik ədəbiyyatda özünəməxsus bir yeri və ifadə gücünə malikdir. O, mənasında gizli bir güc, qətiyyət və daxili bir iradənin ifadəsini ehtiva edir.