izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İnversiya (latıncadan: inversio - çevrilmə, əks etdirmə) dilçilik və ədəbiyyatda qrammatik bir hadisə və ya üslubi vasitə olaraq cümlədə sözlərin normal, gözlənilən ardıcıllığının pozulması, yerlərinin dəyişdirilməsidir. Bu dəyişiklik, mənanı dəyişdirmədən, cümləyə müəyyən bir intonasiya, ifadəlilik və vurğu əlavə edir. İnversiyanın əsas məqsədi, müəyyən bir sözü və ya söz qrupunu vurğulamaq, onun əhəmiyyətini artırmaq və oxucunun (və ya dinləyicinin) diqqətini ona yönəltməkdir.

İnversiya müxtəlif dillərdə və müxtəlif üslublarda müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Məsələn, fəal cümlənin passivləşdirilməsi də bir növ inversiyadır. Lakin, ən çox rast gəlinən inversiya tipi, cümlənin əsas üzvlərinin (məsələn, felin mövzudan sonra gəlməsi) və ya digər sözlərin yerlərinin dəyişdirilməsidir. Bu, şeirlərdə, ritorik suallarda, əmr cümlələrində və emosional rəngli cümlələrdə tez-tez istifadə olunur. Müəyyən bir intonasiya ilə birlikdə inversiya cümlənin emosional yükünü xeyli artıra bilir.

İnversiyanın effektini daha yaxşı başa düşmək üçün nümunələrə baxmaq faydalıdır. Məsələn, "Gəldi o" cümləsi adi quruluşludur, "O gəldi" cümləsi isə "o" zamirini vurğulamaq üçün inversiya tətbiq olunmuşdur. Bu kiçik dəyişiklik, cümlənin vurğunu və mənasını dəyişir. İnversiya, eləcə də, cümlənin ritmini və ahəngini dəyişmək, daha poetik və ya musiqili bir təsir yaratmaq üçün də istifadə oluna bilər.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, inversiya sadəcə sözlərin yerinin dəyişdirilməsi deyil, həm də cümlənin ümumi mənasını, ifadəliliyinə və əhval-ruhiyyəsinə təsir edən güclü bir üslubi vasitədir. Onun effektli tətbiqi, əsərin üslubuna, poetikliyinə və oxunaqlığına müsbət təsir göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz