İqta (ər. إقطاع - iqṭāʿ) sözü orta əsrlər Azərbaycan tarixi və siyasi sisteminin ayrılmaz tərkib hissələrindən biri olan mürəkkəb bir anlayışı əks etdirir. Sadəcə "bağışlanmış və ya icraya verilmiş yer" və ya "malikanə" kimi qısa izahlar bu zəngin mənanı tam əhatə etmir. İqta, feodalizmin xüsusi bir forması olaraq, həm ərazi, həm də ona bağlı əhalinin, həm də gəlirlərin hökmdar tərəfindən bir şəxsə (iqtadar) müvəqqəti olaraq verilməsini ifadə edirdi.
Hökmdar iqtadara torpaq sahəsi və ya şəhər əhalisi verirdi. Müqabilində iqtadar isə hərbi xidmət göstərir, ordunun təminatında iştirak edir və hətta hökmdara maliyyə yardımı edirdi. Yəni, iqta sadəcə torpaq mülkiyyəti deyildi; bu, qarşılıqlı vəzifələrə əsaslanan mürəkkəb bir münasibət idi. İqtadarın torpaqdan aldığı gəlirlər onun hərbi xidmətini və digər vəzifələrini yerinə yetirmək üçün kifayət etməli idi.
İqtanın müddəti müəyyən deyildi və hökmdarın istəyinə görə dəyişə bilərdi. Bu, iqta sisteminin həm güclü, həm də zəif tərəflərindən biri idi. Bir tərəfdən, hökmdar sədaqətsiz və ya bacarıqsız iqtadarları tez bir zamanda dəyişə bilirdi. Digər tərəfdən isə, bu sistem, torpaqların davamlı mülkiyyətinə zəmin yaratmadığı üçün sosial və iqtisadi sabitliyi təhdid edə bilərdi.
İqta sistemi orta əsrlər dövrünün siyasi və sosial strukturunda əhəmiyyətli rol oynamış, dövlətin hərbi gücünün təminatında və idarəetmə sistemində mühüm yer tutmuşdur. Bu sistemin tətbiqi və nəticələri Azərbaycanın tarixi proseslərini dərinliklə araşdırarkən nəzərə alınmalı olan vacib amillərdəndir. Bu gün iqta sistemi haqqında araşdırmalar davam edir və yeni kəşflər tarixin bu maraqlı və mürəkkəb səhifəsinin daha yaxşı anlaşılmasına kömək edir.