İctimailəşdirmək

izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İctimailəşdirmək, əsasən, fərdi mülkiyyətdə olan resursları (torpaq, istehsal vasitələri, müəssisələr və s.) ictimai mülkiyyətə və ya nəzarətə keçirmək prosesini ifadə edir. Bu, sadəcə olaraq mülkiyyət hüququnun dəyişməsindən daha geniş bir məfhumdur. İctimailəşdirmə, həm fiziki resursların, həm də onların idarə edilmə üsulunun dəyişməsini əhatə edir. Məsələn, torpaq ictimailəşdirildikdə, yalnız torpağın özünə deyil, həm də onun istifadəsi, idarə olunması və gəlirlərinin bölüşdürülməsi üsuluna da təsir göstərir.

Tarix boyu ictimailəşdirmə müxtəlif siyasi və iqtisadi sistemlərdə müxtəlif formalarda həyata keçirilmişdir. Sosialist və kommunist ideologiyasında, ictimailəşdirmə, kapitalizmin ədalətsizliyini aradan qaldırmaq və bərabərliyi təmin etmək məqsədilə mühüm bir vasitə kimi qəbul edilib. Bu proses, əsasən, dövlətin nəzarəti altında həyata keçirilib və özəl mülkiyyətin ləğvini nəzərdə tuturdu. Lakin, bu yanaşmanın tətbiqi zamanı müxtəlif çətinliklər və effektivlik problemləri ilə qarşılaşıldığı müşahidə edilib.

İctimailəşdirmə, həmçinin daha mülayim formalarda da ola bilər. Məsələn, bir səhmdar cəmiyyətinin yaradılması, bir neçə fərdi təsərrüfatın birləşərək kooperativ təsərrüfat yaratması da ictimailəşdirmənin müəyyən dərəcədə təzahürüdür. Bu hallarda mülkiyyətin tam ləğvindən söhbət getmir, lakin resursların idarə edilməsi və qərar qəbulu prosesi kollektivləşdirilir.

Nəticədə, ictimailəşdirmənin mənası, yalnız mülkiyyətin dəyişməsini deyil, həm də resursların idarə edilməsində, istifadəsində və onlardan əldə olunan gəlirlərin bölüşdürülməsində kollektiv yanaşmanın qəbul edilməsini əhatə edən daha geniş bir prosesdir. Bu prosesin nəticələri və effektivliyi isə həyata keçirilmə üsulundan və konkret sosial-iqtisadi kontekstdən çox asılıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz