izahlı lüğət 2 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Xır sözü Azərbaycan dilində əsasən bostanı, daha doğrusu, becərilən tərəvəz və meyvə bitkilərinin əkildiyi sahəni bildirir. Lüğətlərdə sadəcə "bostan" kimi tərcümə olunsa da, mənası bundan bir qədər genişdir. Xır, sadəcə bir ərazi deyil, həm də əməyin, qayğının, əllərin zəhmətinin məhsuludur. Zəmilərin işlənməsi, toxumların səpilməsi, bitkilərin diqqətlə böyüdülməsi prosesini özündə əks etdirir.

Xır, adətən qadınlar və qızlar tərəfindən becərilir. Bu, qadınların kənd təsərrüfatında oynadığı mühüm rolun bir göstəricisidir. Mətndə qeyd olunduğu kimi "qız, qadın əlləşib əkirlər xır" ifadəsi bu gerçəkliyi vurğulayır. Beləliklə, xır sadəcə bir yer deyil, həm də qadın əməyinin, səbrinin və bacarığının məkanıdır.

Maraqlı bir tərəfi də ondadır ki, "xır" sözü, yalnız konkret bir ərazini deyil, həm də daha geniş mənada, məhsulun yetişdirilməsi prosesini, qayğısını, hətta məhsulun özünü də ifadə edə bilər. Məsələn, "Bu il xırı bol oldu" deyəndə, bostanda yetişmiş bol məhsulu nəzərdə tutulur. Beləliklə, "xır" sözü sadə bir kənd təsərrüfatı terminindən daha çox, əmək, səbr, təbiətlə ahəngdarlıq kimi anlayışları özündə birləşdirir.

M.S.Ordubadinin misalında göstərildiyi kimi, "Qurbanqulu çox iş sevən bir cavan idi" cümləsi xırın əməksevərliyi ilə bağlanmasına işarə edir. Bu, xırın sadəcə bir yer deyil, həm də əməyin qiymətləndirildiyi bir mühitin simvolu olduğunu göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz