izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Xınclanmaq felinin əsas mənası, bir şeyin tikə-tikə, qırıq-qırıq və ya sınıq-sınıq halda dağılmaq, tökülmək və ya parçalanmaqdır. Bu, sadəcə fiziki bir parçalanma deyil, həm də bəzən simvolik mənalar daşıyır. Məsələn, bir binanın xınclanması onun uçması və ya ağır zərər görməsi deməkdir. Ancaq eyni zamanda, "ürəyi xınclanıb" ifadəsi kimi ifadələrdə, xınclanmaq həm də daxili bir sarsıntı, ruhən parçalanma və ya dərin bir kədər hissi ilə əlaqələndirilə bilər.

Lüğətdəki "tikə-tikə olmaq, qırıqqırıq olub tökülmək, sınıq-sınıq olmaq" ifadələri xınclanmanın fiziki tərəfini vurğulayır. Bu, həqiqətən də, xınclanmanın ən əsas və aydın mənasıdır. Bir şüşənin, divarın və ya başqa bir sərt cismin xınclanması, onun bir neçə hissəyə bölünməsi və dağılması anlamını verir. Bu hissələr ümumiyyətlə qeyri-bərabər ölçülü və qeyri-müntəzəm formada olur.

Lakin, xınclanmanın daha incə, daha metaforik mənaları da vardır. Məsələn, "ümidləri xınclanıb" və ya "arzu- istəkləri xınclanıb" deyərkən, artıq fiziki bir parçalanma deyil, ümidlərin, arzuların, planların puç olması, dağılması və ya yerlə-yeksan olması nəzərdə tutulur. Bu mənada, xınclanmaq, ümidlərin, arzuların və ya həyatın özünün qırılganlığını, asılılığını və bir anda hər şeyin sona çatma ehtimalını ifadə edir.

Ə. Cəmilin nümunəsindəki "Pəncərələr xınclanıb töküldü" cümləsi, xınclanmanın fiziki mənasını aydın şəkildə göstərir. Pəncərələrin qüvvətli bir təsirə məruz qalaraq, parçalanaraq tökülməsi hadisəsi xınclanmanın ən bariz nümunəsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz