izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Xətti-hərəkət (ər. خَطِّ-حَرَكَة‎) sözü köhnə Azərbaycan dilində döyüşün hazırlanması və aparılması sənəti, yəni hərbi taktika mənasını verir. Sadəcə "döyüş üsulları" deməkdən daha geniş bir məna kəsb edir, çünki döyüşün planlaşdırılmasını, strategiyasının hazırlanmasını və əslində döyüş meydanında əsgərlərin hərəkətlərinin koordinasiyasını əhatə edir.

Bu termin, əsasən, klassik hərbi ədəbiyyatda, xüsusilə də orta əsr Azərbaycan tarixi və hərbi əsərlərində rast gəlinir. "Xətti" sözü burada "xətt" mənasında deyil, daha çox "plan", "strategiya", "üzrə" kimi mənalarda istifadə olunur. "Hərəkət" isə əsgərlərin meydanda hərəkətlərini, manevrlərini, hücum və müdafiə taktikalarını ifadə edir. Beləliklə, "xətti-hərəkət" sözü döyüşün tam bir konsepsiyasını, onun həm strateji, həm də taktiki tərəflərini əhatə edən geniş bir anlayışdır.

Düşmənin xətti-hərəkətini bilmək, hərbi kampaniyanın uğuru üçün olduqca vacib idi. Əksər hallarda kəşfiyyat məlumatlarına əsasən düşmənin hərbi planları və taktikaları müəyyən edilir, daha sonra öz hərəkətləri buna uyğun olaraq qurulurdu. Bu, bir növ "düşmənin oyununu bilmək" və ona uyğun olaraq strateji hərəkətlər etmək mənasını verirdi. "Xətti-hərəkət" anlayışı, döyüş sənətinin təkcə fiziki gücdən deyil, həm də ağıl və strateji düşüncədən asılı olduğunu vurğulayır.

Müasir hərbi terminologiyada "xətti-hərəkət" sözü istifadə olunmasa da, onun əks etdirdiyi məna - döyüşün planlanması, strategiyası və taktikası - bu gün də hərbi elmin əsasını təşkil edir. Bu sözün köhnəlməsi, dilin inkişafı və yeni terminlərin meydana gəlməsi ilə əlaqədardır, lakin onun əks etdirdiyi mənanın əhəmiyyəti zamanla dəyişməmişdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz