Xətmi (Althaea) — əsasən mülayim iqlim zonalarında yayılmış, malvacılar fəsiləsinə aid çoxillik ot bitkisidir. Azərbaycan dilində "gülxətmi" olaraq da bilinən bu bitki, zərif, açıq rəngli (ağ, çəhrayı, bənövşəyi) çiçəkləri ilə seçilir. Xətminin bir çox növü mövcuddur və onlar həm dekorativ, həm də tibbi əhəmiyyət daşıyırlar.
Mir Cəlalın misrasında "nərgiz, nanə, xətmi, nilufər" kimi bitkilərin bir yerdə qeyd edilməsi, çöllərin zəngin bitki örtüyünü, təbiətin müxtəlifliyini və gözəlliyini vurğulayır. Bu misra, eyni zamanda, çöl bitkilərinin özünəməxsus təbiət harmoniyasını və onların bir-birini tamamlamasını ifadə edir. Xətmi, bu təsvirdə, çöl bitkilərinin digər nümayəndələri ilə yanaşı, təbii bir gözəllik simvolu kimi təqdim olunur.
Tibbi ədəbiyyatda xətminin yumşaqlaşdırıcı, iltihab əleyhinə və balgam sökmə xüsusiyyətləri qeyd olunur. Onun kökü, yarpaqları və çiçəkləri müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur. Xətmi şərbəti, çay kimi istifadə olunan məhlulları, həmçinin kosmetik məqsədlərlə də tətbiq olunur. Beləliklə, xətmi həm gözəlliyi, həm də faydalı təsiri ilə seçilən bir bitkidir.
Ümumiyyətlə, xətminin Azərbaycan mədəniyyətindəki yerini anlamaq üçün həm onun təbii gözəlliyini, həm də tibbi əhəmiyyətini nəzərə almaq lazımdır. Mir Cəlalın misrası bu bitkinin təbii mühitdəki yerini və təbiətin harmoniyasında oynadığı rolu gözəl ifadə edir.