Xəndəkotu (lat. Rumex) - İri yarpaqları və boruşəkilli, qırmızımtıl-yaşıl və ya sarımtıl rəngli gülləri ilə seçilən, əsasən nəmli, rütubətli ərazilərdə, xəndəklərin, çayların kənarlarında və bataqlıqlarda geniş yayılmış çoxillik ot bitkisidir. Bu bitki, özünün xarakterik görünüşü ilə yanaşı, zəngin tərkibi və müxtəlif sahələrdə istifadə imkanları ilə də maraqlıdır.
Xəndəkotaların yarpaqları ətli və böyükdür, şəkli isə növlər arasında müxtəliflik göstərir. Bəzi növlərdə uzunsov-lansetvari, digərlərində isə ürəkvari və ya oval formalı yarpaqlar müşahidə olunur. Boruşəkilli çiçəklər salxım çiçək qrupunda yerləşir və rənglərinə görə də fərqlənirlər. Meyvələri üçbucaqlı və ya yumurtavari qozadır.
Bir çox xəndəkotu növləri ənənəvi tibbdə geniş istifadə olunur. Onların tərkibində A, C vitamini, minerallar və müxtəlif bioaktiv maddələr vardır. Xalq təbabətində qan təmizləyici, sidikqovucu, yarasağaldıcı və iltihab əleyhinə vasitə kimi istifadə olunur. Lakin, öz-özünə müalicə məsləhət görülmür və xəndəkotundan istifadə etməzdən əvvəl mütləq həkim məsləhəti almaq lazımdır, çünki həddindən artıq istifadəsi bəzi yan təsirlərə səbəb ola bilər.
Xəndəkotu bəzi mədəniyyətlərdə qida məhsulu kimi də istifadə olunur. Gənc yarpaqları salata əlavə oluna, bişirilə və ya turşu kimi saxlanıla bilər. Ancaq, qida kimi istifadə olunan xəndəkotu növləri seçilməli və düzgün hazırlanmalıdır.
Ümumiyyətlə, xəndəkotu, sadə görünüşünə baxmayaraq, bioloji müxtəlifliyi və insan həyatında müxtəlif tətbiq imkanları ilə maraqlı bir bitkidir. Onun haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək üçün botanika ədəbiyyatına müraciət etmək məsləhət görülür.