izahlı lüğət 2 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Xəlbirləmə: "Xəlbirləmək" fellindən törəmiş isimdir. Əsasən şifahi nitqdə işlənən bu söz, əşyaların, xüsusilə də qabların, səliqəsizcə, qarışıq və ya düzülməmiş şəkildə bir yerdə toplanması, yığılması mənasını verir. Sadəcə əşyaların bir yerdə olması deyil, daha çox onların nəzarətsiz, təsadüfi bir şəkildə yığılması və nəticədə qarışıqlıq və ya səliqəsizlik yaradılması vurğulanır.

Məsələn, "O otağın içindəki xəlbirləməni görəndə heyrətləndim" cümləsində "xəlbirləmə" sözü otağın nə qədər səliqəsiz və qarışıq olduğunu ifadə edir. Sadəcə "əşyalar" və ya "qablar" deməklə bu təsiri yaratmaq mümkün deyil. "Xəlbirləmə" sözü bu qarışıqlığın, səliqəsizliyin özünəməxsus bir atmosferi, bir vizual təsviri daşıyır.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, kökü "xəlbər" sözündən gəldiyini görərik. "Xəlbər" həm qarışıq, həm də çoxlu mənasında işlənən bir sözdür. Beləliklə, "xəlbirləmə" sözü "xəlbər"in "toplama", "yığma" mənaları ilə birləşərək bu qarışıq və səliqəsiz toplanma hərəkətini və vəziyyətini ifadə edir.

Müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda yazılı mətnlərdə rast gəlinən "xəlbirləmə" sözü, daha çox şifahi dilin canlı və ifadəli vasitələrindən biri olaraq qalır. Bu sözün təsviri gücü, həm də onun məhz şifahi dil kontekstində daha yaxşı anlaşılmasını təmin edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz