Xəbti-dimağ sözü Azərbaycan dilinin qədim və zəngin leksikasına aid olub, ədəbiyyatımızda, xüsusilə də klassik şeirlərdə rast gəlinən bir termindir. Sadəcə "xəfti-dimağ" kimi göstərilməsi, mənasının tam olaraq açılmadığını göstərir. "Xəbti" sözü, qədim fars dilindən gələrək, gizli, sirli, iç üzünü göstərməyən, əsl simasını gizlədən mənalarını ifadə edir. "Dimağ" isə, beyin, ağıl, düşüncə deməkdir. Beləliklə, "xəbti-dimağ" ifadəsi bütövlükdə "gizli düşüncəli", "gizli niyyətli", "içindən keçənləri açıqlamayan", "fikirlərini gizlədən", "müəmmalı düşüncəli" kimi tərcümə edilə bilər. Bu, öz fikirlərini açıq şəkildə ifadə etməyən, əsl niyyətlərini gizlədən, sözlərinin arxasında başqa mənalar axtarmağa vadar edən bir şəxsi xarakterizə edən bir sifətdir.
Səməd Əbdüləziz oğlu Şirvaninin misrasında ("Səndə vardır nişani-xəbti-dimağ; Səni lazımdır eyləmək bəs dağ.") istifadə olunan "xəbti-dimağ" ifadəsi, şairin müraciət etdiyi şəxsin gizli düşüncələrə malik olduğunu, niyyətlərinin dərinliklərində gizləndiyini vurğulayır. Bu şəxs, dağ kimi möhkəm və sərt görünüşə sahib olsa da, əslində gizli düşüncələrinə görə, daha dərin bir araşdırmaya ehtiyac duyur. Şairin sözləri, bu şəxsin sirrini açmağa, daxili aləmini dərk etməyə yönəlik bir çağırış kimi də başa düşülə bilər.
Ümumilikdə, "xəbti-dimağ" sözü, ədəbi dilin zənginliyini və ifadə qabiliyyətini nümayiş etdirən, çox yönlü mənalara malik bir ifadədir. Onun tərcüməsi, kontekstdən asılı olaraq, müxtəlif çalarlar əldə edə bilər və əsərin ümumi məzmununa daha dərin bir anlayış qazandırır. Bu sözün köklərini araşdırmaq, klassik ədəbiyyatımızın dərinliklərinə daha yaxından nüfuz etməyə imkan verir.