izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Xanımböcəyi (zool. bax uçağan2) termini Azərbaycan dilində entomologiya sahəsində istifadə olunan bir termindir və əslində "uçağan" sözünün daha spesifik və poetik bir sinonimidir. Lüğətlərdə sadəcə "uçağan"a istinad edilməsinin səbəbi, xanımböcəyinin elmi təsnifatının uçağanlar fəsiləsinə aid olmasıdır.

Xanımböcəyi termini, adından da göründüyü kimi, gözəllik və zəriflik hissi oyadır. Bu adın kökü, ehtimal ki, bu canlıların nazik və rəngarəng qanadlarına, həmçinin hərəkətlərinin zərifliyinə istinad edir. Uçağanlarla müqayisədə daha geniş məna kəsb edən xanımböcəyi termini, konkret olaraq, müəyyən növlərə, adətən də nəzərə çarpan rəngarəngliyi və zərif quruluşu olan uçağan növlərinə aid edilir. Bu isə sadəcə bir zooloji təsvirdən daha çox, poetik bir təsvirdir.

Beləliklə, "xanımböcəyi" termini, elmi cəhətdən müəyyən bir uçağan növünü ifadə etməsə də, Azərbaycan dilinin zənginliyini və təsvir qabiliyyətini nümayiş etdirərək, həmin uçağan növlərinə aid daha incə, daha estetik bir ad verir. Bu terminin istifadəsi, sadəcə bioloji təsvirə deyil, həm də bu canlıların estetik keyfiyyətlərinə, insanın onlara bəslədiyi duyğulara işarə edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, xanımböcəyi termini müxtəlif bölgələrdə müxtəlif uçağan növləri üçün istifadə oluna bilər. Buna görə də, tam dəqiq bir elmi təsnifata aid etmək mümkün deyil. Əsasən, gözəl və rəngarəng qanadları olan uçağanlar üçün istifadə edilir. Dilə, mədəniyyətə və bölgəyə görə bu təyinat dəyişə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz