Hülqumlamaq fellinin əsas mənası, bir varlığın hülqumunu, yəni boğazını tutmaq, sıxmaq, bəzən isə boğmaq hərəkətidir. Bu, fiziki bir əməliyyat olaraq təsvir edilə bilər; birisinin boğazından yapışmaq, onu boğmaq və ya nəfəs almasını çətinləşdirmək üçün güc tətbiq etmək.
Ancaq məcazi mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, "Həqiqət onu hülqumdan yapışıb tutmuşdu" deyəndə, həqiqətin insanın ruhunu, vicdanını, düşüncəsini necə ələ keçirdiyini, ondan ayrılmanın nə qədər çətin olduğunu ifadə edə bilərik. Bu mənada hülqumlamaq, fikir, his, duyğu və ya bir vəziyyətin insanı tamamilə ələ keçirməsi, onun qarşısını almağın mümkün olmaması deməkdir. İnsanı tam olaraq özündən çıxaran, təsirindən qurtulmağın çətin olduğu güclü bir təzyiq və ya təsiri ifadə edir.
Beləliklə, hülqumlamaq sözü sadəcə fiziki bir hərəkətdən daha çox şey ifadə edir. O, güc, təzyiq, əsarət, hətta ölüm təhlükəsi kimi konsepsiyaları da özündə ehtiva edir. Həm konkret, həm də məcazi mənalarda istifadəsinin genişliyi, bu sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksik ehtiyatının parlaq nümunəsi edir.