Hoqqa (ər. هوقة - huqqa) kəlməsi tarixən tiryək çəkənlərin istifadə etdiyi xüsusi bir qəlyan növünü və ya daha doğrusu, bu qəlyanın ağzına taxılan, tüstü çəkilən hissəsini ifadə edir. Müasir dillərdə “nargilə” adlandırılan qəlyanın əcdadı sayılan hoqqanın daha kiçik, daha fərdi istifadə üçün nəzərdə tutulmuş bir forması olaraq təsəvvür edilə bilər. Onun konstruktiv xüsusiyyətləri, ölçüləri və bəzəkləri zamanla dəyişsə də, əsas funksiyası tiryək tüstüsünün süzülərək daha yumşaq və xoşagəlməz təsiri azaldılmış şəkildə çəkilməsini təmin etmək idi.
Hoqqa adətən qiymətli materiallardan (məsələn, firuzə, gümüş və ya qızıl) hazırlanmış bəzəkli başlıq və borucuqlarla bəzədilirdi. Bu, hoqqanın sadəcə bir tiryək çəkmə aləti deyil, həm də zənginlik və status simvolu olduğunu göstərirdi. Ədəbiyyatda, xüsusilə də köhnə əsərlərdə hoqqanın təsvirlərinə rast gəlmək mümkündür. Bu təsvirlər həmin dövrün mədəniyyəti, adətləri və sosial quruluşu haqqında qiymətli məlumatlar verir.
Qeyd etmək lazımdır ki, tiryəkin sağlamlıq üçün ciddi təhlükəsi nəzərə alınmaqla, hoqqanın tarixi və mədəni əhəmiyyəti onun istifadəsinin təbliğ etmək məqsədi daşımır. Əksinə, bu məlumat tarixi kontekst daxilində hoqqanın rolunu anlamağa və o dövrün həyat tərzinə daha dərindən nüfuz etməyə kömək edir.