Hiss: İnsan və ya heyvanın duyğu orqanları vasitəsilə ətraf aləmdən, öz bədənindən və ya daxili halından aldığı məlumatlara verdiyi reaksiya, duyğu və ya təcrübə. Bu, sadəcə bir duyğu deyil, həm də bu duyğunun şüurlu və ya şüursuz şəkildə qavranılması, dəyərləndirilməsi və ona verilən cavabdır.
Hisslər, insanın təbiətini, dünyaya baxışını və davranışlarını formalaşdıran əsas amillərdəndir. Sevinc, kədər, qorxu, qəzəb, sevgi, nifrət kimi əsas hiss kateqoriyaları, fərdin həyatında mühüm rol oynayır və onun sosial, emosional və psixi sağlamlığını müəyyənləşdirir. Hisslərin ifadəsi və tənzimlənməsi insan münasibətləri üçün çox əhəmiyyətlidir.
Rüstəm bəyin sitatında qeyd olunduğu kimi ("Hiss təbiət zəkasının təzahürüdür, təbiət istədiyini hiss vasitəsilə görür"), hiss insanın ətraf aləmi dərk etmək üçün istifadə etdiyi bir vasitədir. Bu, sadəcə passiv bir qavrayış deyil, həm də aktiv bir prosesdir. İnsan hiss vasitəsilə ətraf mühitdən məlumat alır, bu məlumatları analiz edir və ona əsasən davranışını planlaşdırır. Məsələn, soyuq havanı hiss edərək, özümüzü qorumaq üçün müvafiq tədbirlər görürük.
Hiss anlayışı fəlsəfə, psixologiya, ədəbiyyat və sənət kimi müxtəlif sahələrdə geniş tədqiq olunmuşdur. Müxtəlif fəlsəfi məktəblər hiss anlayışına fərqli yanaşmalar təqdim edir. Psixologiyada hiss tədqiqatları insan davranışını, emosional sağlamlığı və sosial əlaqələri anlamaq üçün vacibdir. Ədəbiyyat və sənətdə isə hiss əsərlərin məzmununu, ifadə vasitələrini və oxucu/tamaşaçı ilə əlaqəni zənginləşdirir.
Qısaca olaraq, "hiss" anlayışı sadə bir duyğu deyil, insanın ətraf aləmlə və öz daxili aləmi ilə qarşılıqlı əlaqəsinin mürəkkəb bir əksidir. Bu, insan təcrübəsinin əsasını təşkil edir və onun həyatını müəyyən edən əsas amillərdən biridir.