Həmvətənli (sif. və is. [fars. həm və ər. vətən]) - Bir ölkənin, bir torpağın, eyni coğrafi məkana, tarixi keçmişə, mədəniyyətə sahib olan ərazinin vətəndaşı olan; eyni vətənə mənsub olan; vətəndaş, yurddaş deməkdir. Bu söz, sadəcə olaraq eyni ərazidə yaşamağı deyil, daha dərin bir bağlılığı, birliyi və ortaq bir taleyi ifadə edir.
Həmvətənlilik hissi, insanların yaşadıqları əraziyə, onun tarixinə, mədəni irsinə, adət-ənənələrinə qarşı duyduğu dərin bağlılıq, mənsubiyyət hissidir. Bu hissiyyat, insanları bir-birinə bağlayır, ortaq məqsədlər ətrafında birləşdirir və çətinliklər qarşısında birlikdə olmağa təşviq edir. Həmvətənli anlayışı, milli birliyin, sosial ədalətin və vətən sevgisinin əsasını təşkil edir.
Sözün istifadəsi genişdir. Məsələn, “həmvətən dostlar” ifadəsi, eyni vətəndə yaşayan və dostluq əlaqələri olan insanların birliyini ifadə edir. “Həmvətənli vəzifə” deyərkən isə, vətənə, xalqa qarşı duyulan məsuliyyət və borc hissini nəzərdə tuturuq. “Mən həmvətənliyimlə fəxr edirəm” cümləsi isə, öz vətəninin tarixinə, mədəniyyətinə və xalqına qarşı qürur və mənsubiyyət hissinin ifadəsidir.
Ədəbiyyatda həmvətənlilik mövzusu çox geniş işlənilir. Şeirlərdə, hekayələrdə və romanlarda həmvətənə olan sevgi, ona bağlılıq, vətən torpağı üçün mübarizə və qurbanvermə mövzuları həmvətənlilik kontekstində işlənir. Belə əsərlər həmvətənlilik hissinin gücünü və əhəmiyyətini oxuculara daha aydın şəkildə çatdırır.
Qısacası, həmvətənli, sadəcə coğrafi məkana aid bir anlayış deyil, daha çox tarixi, mədəni, sosial və emosional bağların birliyini ifadə edən dərin bir hissiyyatı və mənsubiyyəti əks etdirən bir sözdür.