Həqqülqədəm (ər. حَقُّ ٱلْقَدَم) sözü köhnə Azərbaycan dilində istifadə olunan bir termindir və əslində “ayağın haqqı”, yaxud “gəliş haqqı” mənasını verir. Bu termin, xüsusilə də köməyə ehtiyacı olan xəstənin, həkimə müraciət etməsinin və ya həkimin xəstənin yanına gəlməsinin qarşılığında verilən mükafatı, zəhmət haqqını ifadə edirdi.
Müasir dilə tərcümə etsək, “həqqülqədəm”i “vizit haqqı” və ya “xəstə baxış haqqı” kimi başa düşmək olar. Lakin bu, sadəcə maliyyə ödənişindən daha geniş bir məfhumu əhatə edirdi. Çünki o dövrün sosial-iqtisadi quruluşunda tibbi yardımın əldə edilməsi həmişə asan olmurdu. Həkimin uzaq bir məsafəni qət etməsi, gecə-gündüz fəaliyyət göstərməsi, bəzən də sərt hava şəraitinə məruz qalması nəzərə alındıqda, həqqülqədəmin sadəcə puldan ibarət olmadığını, hörmət və minnətdarlıq ifadəsini də özündə birləşdirdiyini düşünmək olar.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "həqq" (haqq, ədalət) və "qədəm" (ayaq, addım) sözlərindən təşkil olunduğunu görərik. Bu da həkimin xəstənin yanına gəlmək üçün atdığı addımların, sərf etdiyi zəhmətin ədalətli şəkildə qiymətləndirilməsini bildirir. Beləliklə, həqqülqədəm sadəcə bir ödəniş deyil, həm də xəstə ilə həkim arasında qurulan etimad və hörmətin bir simvolu idi.
Verilən misal, üzüörtülü bir qadının həkimə təqdim etdiyi əşyaları sadalayır. Bu əşyaların qiyməti həkimin gəlişi üçün verilən həqqülqədəmin tərkib hissəsini təşkil edir. Misal, həmin dövrün adət-ənənələrini və sosial strukturunu anlamaqda da bizə kömək edir.