Hematogén (yun. haima – qan və genos – doğuş) – adından da göründüyü kimi, "qanla əlaqəli mənşə" deməkdir. Bu termin, qanın və ya qan komponentlərinin müalicəvi məqsədlə istifadə edilməsi ilə sıx bağlıdır. Lüğətlərdə sadəcə qliserin və şərabda həll olunmuş dərman preparatı kimi təsvir olunsa da, hematogenin əsl mahiyyəti və tarixi daha zəngindir.
Əslində, hematogen qan və ya qan plazmasından hazırlanmayan, lakin qan yaradan elementləri özündə ehtiva edən bir qida əlavəsidir. Qan yaradıcı funksiyaya malik olan maddələr, xüsusilə də dəmir və digər vacib minerallar, hematogenin əsas tərkib hissələrini təşkil edir. Bu səbəbdən də, hematogen uzun illərdir ki, anemiya və ümumiyyətlə orqanizmin qan tərkibinin yaxşılaşdırılması üçün istifadə olunur. Hazırlanma üsuluna görə, müasir hematogenlər inək qanından deyil, əsasən inək qanı əvəzedicilərindən (məsələn, quru qan plazması) və şəkər, qliserin və digər əlavələrindən hazırlanır.
Tarixən, hematogenin tərkibindəki qliserin və şərab onun dadını yaxşılaşdırmaq və qoruma müddətini uzatmaq məqsədi ilə əlavə olunmuşdur. Lakin son illərdə hematogenin tərkibi müxtəliflik əldə etmişdir. Fərqli meyvə əlavələri, vitaminlər və digər qida maddələri ilə zənginləşdirilmiş hematogen növləri mövcuddur. Beləliklə, hematogen yalnız bir dərman preparatı deyil, eyni zamanda sağlam qidalanmanın bir hissəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Onun dəmir, kalsium və digər minerallar ilə zəngin olması uşaqların və böyüklərin qidalanmasında mühüm rol oynayır.
Qısaca, hematogen yalnız qliserin və şərabda həll olunmuş bir məhlul deyil, zəngin tarixə və müxtəlif tərkibə malik, orqanizm üçün faydalı olan bir qida əlavəsidir. Onun "qanla əlaqəli mənşə" adı isə qanın yaradılması və təkmilləşdirilməsi ilə əlaqəli əsas funksiyasını ifadə edir.