Haylaz sözü Azərbaycan dilində əsasən vaxtını məhsuldar olmayan, səmərəsiz işlərlə keçirən, məsuliyyətsiz və tənbəl bir şəxsi ifadə edir. Lüğətlərdəki qısa izah, bu sözün gerçək mənasının bütün çalarlarını əks etdirmir. Haylaz sadəcə tənbəl deyil, həm də özünə qoyulmuş vəzifələrdən yayınmağa, məsuliyyətdən boyun qaçırmağa meylli olan bir insandır.
Bu sözün arxasında daha dərin bir məna yatır. Haylaz, həyatda özünə məqsəd qoymayan, gələcək üçün planlar qurmayan, günü-gündən yaşayan biridir. O, hər hansı bir işin öhdəsindən gəlməkdənsə, boş vaxt keçirməyi üstün tutur. Bu boş vaxtkeçirmə isə sadəcə istirahət deyil, əksinə, hər hansı məhsuldar fəaliyyətdən qaçış, məsuliyyətdən yayınma vasitəsidir. Ona görə də, "xeyirsiz" tərifi, haylazın cəmiyyətə və özünə verdiyi zərəri qısa olaraq ifadə edir.
Maraqlıdır ki, "haylaz" sözü bəzən şən, əyləncəli və azacıq da olsa zərərsiz bir obrazı da təsəvvür etdirə bilir. Ancaq bu, sözün əsl mənasını kölgədə qoymamalıdır. Çünki həqiqi haylazlıq, davamlı tənbəllik, məsuliyyətsizlik və həyatda məqsədsizliyə əsaslanan bir xüsusiyyətdir. Belə insanlar həmişə başqalarından asılı olurlar və öz potensiallarını heç vaxt tam şəkildə reallaşdıra bilmirlər.
Nəticə etibarilə, "haylaz" sözü sadəcə bir tərif deyil, həm də bir həyat tərzini, həyat fəlsəfəsini əks etdirir. Bu fəlsəfə isə məhsuldar olmayan, məsuliyyətsiz və nəhayət, özünə və ətrafındakılara zərər verən bir yanaşmadır. Ona görə də, bu sözün gerçək mənasını dərk etmək, öz həyatımızda məhsuldarlığa və məsuliyyətə daha çox yer ayırmağımız üçün vacibdir.