Harmatan, Qərbi Afrikada, əsasən Saxara səhrasının cənub kənarlarından əsən, quru və isti bir küləkdir. Bu küləyin adı, "Harmattan" olaraq, Fante dilindən (Qana) götürülmüşdür və orada "quru külək" mənasını verir.
Harmatan, şimal-şərq pasatı küləklərinin bir hissəsi olaraq, səhra üzərindən əsərək, quru, tozlu və isti havanı özündə daşıyır. Qış aylarında (noyabr-mart) daha güclü əsən bu külək, hava rütubətini kəskin azaldır və səhrada olan toz və qum dənələrini böyük məsafələrə aparır. Nəticədə, ətraf mühit quru və tozlu hala düşür, görmə məsafəsi azalır və hava çirklənir.
Harmattanın təsiri yalnız hava şəraitinə deyil, həm də bitki örtüyünə və insan həyatına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Quru hava bitkilərin qurumasına səbəb olur, insanlarda isə dəri quruluğu, göz qıcıqlanması və tənəffüs problemləri yarada bilir. Digər tərəfdən, harmatan həşəratların sayını azaldır və bəzi xəstəliklərin yayılmasını maneə törədir.
Harmatanın temperaturu 30°C-dən yuxarı ola bilər, lakin nisbi rütubətin aşağı olması səbəbindən hiss olunan temperatur daha yüksək görünə bilər. Bu küləyin xüsusiyyətləri səbəbindən, Qərbi Afrikada yaşayan insanlar həyat tərzlərini harmattanın təsirlərinə uyğunlaşdırmışlar. Məsələn, evlərin tikintisində, geyimlərində və gündəlik həyatlarında bu küləyin təsirlərini azaltmağa çalışırlar.
Beləliklə, Harmatan sadəcə “quru və qızmar külək” deyil, Qərbi Afrikanın iqliminə, bitki örtüyünə və insan həyatına böyük təsir göstərən mürəkkəb bir meteoroloji hadisədir. Onun quru və isti xüsusiyyətləri ilə yanaşı, həm faydalı, həm də zərərli təsirləri vardır.