Haramxor sözü ərəb dilindən "həram" (qadağan edilmiş, qanunsuz) və fars dilindən "xor" (yeyən, udmaq) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş bir termindir. Sadəcə "özgənin malına tamah salan" mənası ilə kifayətlənməmək lazımdır. Haramxorluq, yalnız maddi sərvəti oğurlamaqla deyil, həm də etimadı, hörməti, insanlıq əxlaqını tapdalamaqla əlaqədardır. Bu, ədalətsiz əldə edilmiş mal-mülk və ya qazanc üçün də istifadə oluna bilər.
Haramxorluq, bir çox cəhətdən müftəxorluqdan fərqlənir. Müftəxorluq daha çox pulsuz əldə etmək istəyi ilə bağlı ikən, haramxorluq daha geniş mənada qanunsuz, ədalətsiz və əxlaqsız yollarla qazanc əldə etməyi özündə əks etdirir. Bu, həm də məqsədə çatmaq üçün başqalarının hüquqlarını pozmaq, aldatmaq, hiyləgərlik etmək kimi davranışları əhatə edə bilər.
Haramxorluğun sosial və psixoloji əsasları da var. Bəzi hallarda, bu, sərvətə olan hərislik, qısqanclıq, özünə inamın olmaması, cəmiyyətdə ədalətsizliyin hiss edilməsi kimi amillərdən qaynaqlana bilər. Hətta bəziləri üçün haramxorluq, öz gücsüzlüyünü gizlətməyin bir yoludur. Mustafa bəyin sitatında istifadə edildiyi kimi ("Hamınız haramxorsunuz, hamınız oğrusunuz"), bu söz həm də kəskin bir ittiham, tənqid vasitəsi kimi də çıxış edə bilər.
Beləliklə, haramxorluğun mahiyyətini anlamaq üçün yalnız maddi tərəfə deyil, həm də sosial, psixoloji və etik tərəflərinə diqqət yetirmək zəruridir. Bu, sadəcə bir söz deyil, bir çox cəhətdən insan təbiətinin dərinliklərinə işarə edən bir anlayışdır.