izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Haralı sözü Azərbaycan dilində bir şəxsin vətənini, mənşəyini, doğulduğu yeri soruşmaq və ya bildirmək üçün işlədilən bir sözdür. Sadəcə "əvəz" kimi qısaca izah etmək onun mənasının tamlığını əks etdirmir. Çünki "haralı" sözü yalnız bir yerin adını bildirmir, həm də həmin yerlə bağlı bir kimlik, mənsubiyyət hissi daşıyır.

Sual olaraq işləndikdə ("O haralıdır?") bir insanın milliyyətinin, regional mənsubiyyətinin, hətta bəzən sosial mənşəyinin haqqında məlumat əldə etmək məqsədini daşıyır. Cavab olaraq isə ("O Bakılıdır", "O Gəncəlidir", "O Naxçıvanlıdır") şəxsin doğulduğu yer və ya uzun müddət yaşadığı, özünü mənsub bildiyi yeri göstərir. Bu mənada, "haralı" sözü sadəcə coğrafi məkan bildirən bir söz deyil, daha çox mədəni və sosial kimliklə bağlı bir anlayışı əks etdirir.

Maraqlı bir tərəfi də odur ki, "haralı" sözünün işlənməsi kontekstdən asılı olaraq fərqli nüanslar daşıya bilər. Məsələn, "O haralıdır?" sualı sadəcə məlumat almaq məqsədi daşıya bildiyi kimi, şəxsin mənşəyinə, sosial statusuna və ya xarakterinə dair müəyyən bir fikir söyləmək, hətta öncədən müəyyən bir qənaətə yönəlmək niyyətini də bildirə bilər. Bu baxımdan, sözün işlənmə tərzi və intonasiyası anlamın daha dəqiq başa düşülməsində vacib rol oynayır.

Nümunə olaraq verilən "Mansur xan: Söylə görüm, haralıs?" cümləsində isə "haralı" sözü yalnız coğrafi məlumat almaqdan kənara çıxaraq, Mansur xanın özünə yönəlmiş sualın ardınca gizlədilmiş bir məqsəd, bəlkə də ehtimal olunan şübhə və ya hətta gümanları da ifadə edə bilər. Bu, sözün multifunksiyonal və kontekstə bağlı tətbiqini göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz