Hamam (ər. حَمّام) – çimmək, təmizlənək və istirahət etmək üçün inşa edilmiş, isti və soyuq su ilə təchiz olunmuş xüsusi bina. Sadəcə su ilə təmasdan ibarət olmayan, tarixən sosial və mədəni həyatın ayrılmaz bir hissəsi olmuşdur. Hamamlar sadəcə şəxsi gigiyenanın təmin olunmasından kənara çıxaraq, ictimai görüşmə, söhbət, hətta biznes danışıqlarının aparıldığı məkanlar kimi də fəaliyyət göstərmişdir.
Tarix boyu müxtəlif memarlıq üslublarında inşa edilmiş hamamlar, dövrün memarlıq və mühəndislik bacarığını əks etdirir. Qədim Roma hamamlarından Osmanlı hamamlarına qədər, bu binaların dizaynı və funksiyası fərqli olsa da, ümumi məqsəd – bədənin və ruhun təmizlənməsi – dəyişməz olaraq qalmışdır. İsti suyun qızdırılması üçün müxtəlif üsulların – odundan tutmuş günəş enerjisinə qədər – istifadə olunması, həmin dövrün texnoloji imkanlarını göstərir.
Şəhər hamamları, adətən, böyük və daha mürəkkəb quruluşa malik olur, müxtəlif otaqlar – soyunma otağı, isti su otağı, soyuq su otağı və s. – ehtiva edirdi. Məhəllə hamamları isə daha kiçik və sadə idi. Lakin hər iki halda, hamamlar ictimai həyatda mühüm rol oynayırdı. "Məhəllə hamamı" ifadəsi ərazinin sosial mərkəzi olduğunu və həyatın axarını əks etdirən canlı bir mənzərəni canlandırır.
Məşədi Qəzənfərin "Daha kim deyə bilər ki, hamam pis şeydir?" sözləri hamamların yalnız təmizlik məkanı deyil, həm də sosyallaşma və ünsiyyət üçün əhəmiyyətli bir mərkəz olduğunu vurğulayır. Bu, hamamların insan həyatındakı dəyərini və əhəmiyyətini göstərən əyani bir nümunədir.