Hallüsinasiya (latıncadan gələn bir termin) tibbdə duyğu orqanlarının stimullaşdırılmadan qavranılan, yəni əslində mövcud olmayan əşya, hadisə və ya hislərin qəbul edilməsi kimi təyin olunur. Sadəcə olaraq, hallüsinasiya gerçəklikdən ayrılmış bir qavrayışdır. Bunu "qarabasma", "gözəgörünmə" kimi ifadələrlə sadələşdirmək mümkün olsa da, bu terminin dərinliyi və mürəkkəbliyini tam əks etdirmir.
Hallüsinasiyalar müxtəlif hissləri əhatə edə bilər: görmə (vizual – əşyaların, insanaların, işıqların görünməsi), eşitmə (auditiv – səslərin, səda və ya səs-küyün eşidilməsi), qoxu (olfaktiv – əslində mövcud olmayan qoxuların qoxulanması), dad (qustativ – əslində mövcud olmayan dadların dadılması) və toxunma (taktil – əslində mövcud olmayan toxunma hissinin qəbul edilməsi). Hətta daha mürəkkəb hallüsinasiyalar mövcuddur – məsələn, bədənin müxtəlif hissələrində qəribə hisslərin yaşadılması və ya xəyalların gerçəkliklə qarışdırılması.
Hallüsinasiyalar müxtəlif psixiatrik və nevroloji xəstəliklərdə, o cümlədən şizofreniya, bipolar pozğunluq, depressiya, delirium tremens (alkohol çəkilməsindən sonra), epilepsiya və beyin zədələnmələri nəticəsində özünü göstərə bilər. Həmçinin, yuxusuzluq, güclü stress, bəzi dərmanların istifadəsi və ya sensor məhrumiyyət kimi vəziyyətlərdə də hallüsinasiyalar yaranmaqdadır. Onların intensivliyi və xarakteri fərqli ola bilər – bəzi hallarda incə və qeyri-müəyyən, digər hallarda isə çox aydın və əyani ola bilər.
Hallüsinasiyanı diaqnoz etmək və müalicə etmək çox mürəkkəb bir prosesdir və mütləq bir mütəxəssis – psixiatr və ya nevroloqun köməyi tələb edir. Müalicə xəstəliyin səbəbindən və hallüsinasiyaların xarakterindən asılı olaraq dəyişir. Dərman müalicəsi, psixoterapiya və həyat tərzinin dəyişdirilməsi müalicə üsullarına aiddir. Əgər siz və ya sizin tanıdığınız bir kəs hallüsinasiya keçirir, mütləq peşəkar kömək axtarın.