izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Guppuldatmaq sözü, Azərbaycan dilində bir cismin sərt bir səthə düşməsi nəticəsində çıxardığı xarakterik, dərin, boğuq və qısa səsi ifadə edir. Bu səs, adətən, içi boş və ya içi yumşaq materialla dolu olan əşyaların düşməsindən yaranır. Sözün kökü, ehtimal ki, səsin özünəməxsus xüsusiyyətlərini əks etdirir – dərin və qısa səs "gupp" kimi təsəvvür edilə bilər və "-datmaq" əlavəsi isə hərəkət bildirən bir şəkilçi olaraq bu səsi çıxarmaq hərəkətini göstərir.

Guppuldatmaq hərəkəti yalnız sərt səthlə təmas nəticəsində baş vermir. Məsələn, içi su dolu bir balonun yumşaq bir səthə düşməsi də guppultulu səs çıxara bilər. Bu halda, səsin xarakteri bir qədər dəyişsə də, əsas xüsusiyyət – dərin və boğuq ton qalır. Beləliklə, guppuldatmaq hərəkəti, əşyanın iç tərkibindən və düşmə səthinin xassələrindən asılı olaraq, müxtəlif tonlarda və intensivlikdə səs çıxarılmasına səbəb ola bilər. Bu səsin aydınlığı, əşyanın materialından, ölçüsündən və düşmə hündürlüyündən də asılıdır.

Çaydanın yerə düşərək guppuldatması, sözün ən tipik nümunəsidir. Çaydanın içi boş və ya su ilə dolu olması, keramika və ya metaldan hazırlanması bu səsin xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirir. Ancaq guppuldatmaq yalnız çaydanlarla məhdudlaşmır. İçi boş bir qutu, bir şüşə, yumşaq bir topun sərt bir səthə düşməsi də eyni səsi yarada bilər. Hər bir halda guppultu səsinin özünəməxsus bir rəngi və xarakteri var, bunu eşidən kəs asanlıqla başa düşür.

Ümumiləşdirərək deyə bilərik ki, "guppuldatmaq" sözü həm sadə, həm də təsviri bir ifadədir. Bu, sadəcə olaraq bir əşyanın yerə düşməsini deyil, həmin düşmənin səs xüsusiyyətlərini də qabarıq şəkildə ifadə edir. Sözün onomatopoetik (səsin təqlid edilməsi) xüsusiyyəti də onun canlılığını və ifadəliliyinə əlavə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz