Gözükölgəlilik, bir insanın zahirən görünən, səthi cəhətləri ilə əsl mahiyyəti, xarakteri və qabiliyyətləri arasındakı uyğunsuzluğu, fərqi ifadə edən bir anlayışdır. Sadəcə, "qüsurluluq" və ya "nöqsanlılıq"dan daha çox, daha mürəkkəb bir məsələni əhatə edir. Gözükölgəli insan, özünü başqalarına göstərdiyi şəxsiyyətlə əsl şəxsiyyəti arasında böyük bir uçurum yaşayır. Bu fərq, həm qəsdən yaradıla bilər (məsələn, sosial status qazanmaq üçün), həm də şüursuz olaraq, özünü aldatmaq və ya qoruma mexanizmləri nəticəsində meydana çıxa bilər.
Gözükölgəli adam, başqalarına özünün ideallaşdırılmış, qüsurlardan təmizlənmiş bir obrazını təqdim edər. Bu obraz, həqiqi hissləri, düşüncələri və hətta əxlaqi prinsipləri gizlədə bilər. Belə insanların davranışlarında ikiüzlülük, yalançılıq və ya müəyyən dərəcədə riyakarlıq müşahidə edilə bilər. Onlar, daxili münaqişələrdən və öz-özlərini aldatmaqdan əziyyət çəkə bilərlər.
Gözükölgəliliyin səbəbləri müxtəlifdir və psixoloji, sosial və hətta mədəni amillərlə əlaqəli ola bilər. Aşağı özünə inam, uşaqlıq travmaları, sosial təzyiqlər, mədəni normalara uyğunlaşmaq cəhdləri bu amillərdən yalnız bir neçəsidir. Gözükölgəlilik, həm fərd üçün, həm də onun ətrafındakılar üçün mənfi nəticələrə səbəb ola bilər: sarsılan etimad, dərin münasibətlərin qurulmasında çətinliklər və sosial təcrid.
Qısacası, gözükölgəlilik sadəcə "diliqısalıq" və ya "qüsurluluq" deyil; bu, bir insanın özünün və başqalarının qarşısında fərqli, bəzən də ziddiyyətli şəxsiyyətlər yaratması, özünün əsl mahiyyətini gizlətməsi və bu gizlətmənin həyatının müxtəlif sahələrində mənfi təsirlərə səbəb olmasıdır. Bu, dərin psixoloji bir problemdir və tez-tez mürəkkəb bir həyat yoluna səbəb olur.