Gözətmək sözü Azərbaycan dilində köhnə bir sözdür və əsasən "gözləmək" mənasında işlənir. Ancaq sadəcə gözləməkdən daha çox, diqqətlə, həsrətlə və ya ehtiyatla gözləməyi ifadə edir. Füzuli misalında olduğu kimi, "gözətmək" sadəcə bir hadisənin baş verməsini gözləmək deyil, o hadisəyə qarşı duyulan həsrət və ya narahatlığı da əks etdirir.
Sözün kökünə nəzər salsaq, "göz" və "-etmək" fel şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. Bu da sözün mənasının "gözlə əlaqəli bir hərəkət etmək", yəni "diqqətlə izləmək, gözləmək" kimi də yozula biləcəyini göstərir. Bu baxımdan, "gözətmək" sözü passiv gözləməkdən daha fəal bir gözləməni, hadısələrə nəzarəti və diqqəti ifadə edir.
Füzuli şeirindən götürdüyümüz misalda ("Guya ki, əlində idi canı; Daim gözədirdi ol zamanı.") şair "gözətmək" sözü ilə canının əlində olduğu anı, o anı həsrətlə, ehtiyatla və diqqətlə gözlədiyini ifadə edir. İkinci misalda ("Yar küsdü, Kişvəri, imdi fəna mülkün gözət") isə fəna olan mülkün həsrətlə gözlənilməsini, itirilmiş bir dəyərə qayğı ilə baxılmasını ifadə edir. Beləliklə, "gözətmək" sözü sadəcə bir hərəkəti deyil, həm də o hərəkətə əlaqəli duyğuları və münasibəti əks etdirir.
Müasir Azərbaycan dilində "gözətmək" sözü o qədər də geniş işlənmir, lakin ədəbi dilin zənginliyini göstərən ədəbi bir sözdür və klassik ədəbiyyat əsərlərini daha yaxından anlamaq üçün onun mənasını bilmək vacibdir. Sözün köhnə və nadir olması onun əhəmiyyətini azaltmır, əksinə, dilin tarixi və inkişafı haqqında məlumat verir.