Gözəlləmə (is. folk.) - Azərbaycan aşıq ədəbiyyatında gözəllik və sevgi mövzusunu tərənnüm edən lirik şeir formalarından biridir. Bu, sadəcə gözəlin fiziki görünüşünü təsvir etməkdən uzaqdır; gözəlləmə, aşığın sevgilinin daxili gözəlliyini, əxlaqını, xasiyyətini, hətta mənəvi aləmini də əhatə edən, duyğularla zəngin, təsvirlərlə bəzədilmiş bir şeir növüdür.
Gözəlləmələr, aşıq yaradıcılığının ən sevilən və geniş yayılmış janrlarından biri olaraq, əsrlər boyu xalq arasında yaşayaraq, nəsildən-nəsilə ötürülmüşdür. Bu şeirlərdə sevgilinin gözəllik keyfiyyətləri həm mücərrəd, həm də konkret təsvir vasitələri ilə ifadə olunur. Mətndə simvolizm, metafora, müqayisə kimi bədii vasitələr geniş istifadə olunur, hətta təbiət hadisələri ilə sevgilinin gözəlliyi arasında əlaqələr qurulur.
Gözəlləmənin məzmunu yalnız sevgi ilə məhdudlaşmır. O, eyni zamanda, aşığın öz daxili aləmini, duyğularını, arzularını ifadə etmək üçün də vasitə rolunu oynayır. Aşıq, sevgilisi vasitəsilə öz hisslərini, daxili dünyasını oxucuya çatdırır. Beləliklə, gözəlləmə, sadəcə bir şeir forması deyil, həm də aşığın daxili dünyasının ağrılarını, sevinclərini, ümumiyyətlə, həyat fəlsəfəsini əks etdirən bir ifadə vasitəsidir.
Aşıq Ələsgər və Aşıq Vaqif kimi görkəmli aşıqların yaradıcılığında gözəlləmələr xüsusi yer tutur. Onların gözəllik haqqında şeirləri Azərbaycan ədəbiyyatının qiymətli inciləridir və bu janrın zənginliyini, müxtəlifliyini əyani şəkildə nümayiş etdirir. Gözəlləmənin öyrənilməsi Azərbaycan mədəniyyətinin, xalqının estetik zövqünün, sevgi və gözəllik anlayışının dərinliklərinə nüfuz etməyə imkan verir.