Gözbəgöz: Bu söz zərf olaraq işlənir və iki insanın bir-birinin gözlərinə baxaraq, üz-üzə, qarşı-qarşıya qalmasını ifadə edir. Yalnız fiziki yaxınlığı deyil, həm də diqqətin, qarşılıqlı əlaqənin güclü olduğunu vurğulayır. Gözbəgöz olmaq, sözün sadə mənasından kənara çıxaraq, açıq, səmimi və ya əksinə, gərgin, qarşıdurma dolu bir ünsiyyəti də təsvir edə bilər. Bu, kontekstdən asılıdır. Məsələn, "gözbəgöz söhbət" deyərkən, söhbətin ciddi və açıq-aşkar olduğunu başa düşürük. "Gözbəgöz baxışlar" isə qarşıdurmanı, ədavəti, ya da dərin, səmimi duyğuları ifadə edə bilər.
Gözbəgöz olmaq həm də metaforik mənada işlənə bilər. Məsələn, iki qüvvənin bir-birinə qarşı durması, müharibə və ya mübarizə vəziyyətində olduqları zaman da "gözbəgöz gəlmək" ifadəsi işlənə bilər. Bu halda, fiziki məsafə önəmsiz olur, əsas odur ki, qarşıdurma və qarşılıqlı təsir birbaşa və güclüdür.
Sözün tərkibindəki "göz" komponentinin təkrarı ifadəyə xüsusi bir təsir gücü verir. Bu təkrarlama, həm də ifadənin əsas mənasını gücləndirir, bir-birinə baxmanın intensivliyini, qarşılıqlı təsirin dərinliyini daha aydın şəkildə əks etdirir. Ədəbiyyatda gözbəgöz ifadəsi, personajlar arasındakı münasibətləri, onların daxili dünyalarını və hisslərini təsvir etmək üçün tez-tez istifadə olunur, həmçinin müəllifin oxucuya müəyyən bir əhval-ruhiyyə ötürə bilməsi üçün vasitə rolunu oynayır.
Misal olaraq verilən şeir parçasında "Üç aydır ki, dik gözbəgöz [Aydının] üzünə baxa bilməmişəm" misrası, qəhrəmanın özündən yayınmağa, qarşı tərəfin üzünə baxa bilməməsinə, arasında olan maneəyə, ya da hətta güclü mənfi duyğulara işarə edir. "Dik" sözünün əlavə olunması gərginliyi daha da artırır.