izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Gövşəmə sözü "gövhəşmək" (köhnəlmiş formada "gövhəşmək" də yazılırdı) felindən törəmiş isimdir və əsasən köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında rast gəlinir. Müasir Azərbaycan dilində istifadəsi məhduddur və əsasən dialektoloji mənbələrdə qeydə alınır. "Gövşəmək" özündə zəifləmə, tükənmə, qüvvət itirmə mənalarını ehtiva edir. Bu zəifləmə yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi ola bilər. Məsələn, bir heyvanın gövşəməsi onun fiziki olaraq zəifləməsi, xəstələnməsi və ya acından tükənməsi mənasını verir. İnsan üçün isə bu, həm fiziki tükənmə, həm də ruh düşkünlüyü, qüvvətsizliyini ifadə edə bilər.

Verilən misalda ("O yanda malın gövşəməsi, ilxının oxrantısı qulağıma gəlmir. A.Divanbəyoğlu") "gövhəşmə" sözü heyvanların (mal-qaranın) zəifləməsini, xəstələnməsini və ya tükənməsini bildirir. Bu mənada "gövhəşmə" "zəifləmə", "arıqlama", "xəstələnmə" kimi sözlərlə sinonim ola bilər. Lakin, onun sadəcə fiziki zəifləmədən daha geniş bir məna spektrini əhatə etdiyi də qeyd edilməlidir. Çünki heyvanların bu vəziyyəti arxa planda digər problemləri (məsələn, yaxşı qulluq olunmama, qida çatışmazlığı, xəstəlik) də əks etdirir.

Ümumi olaraq, "gövhəşmə" sözü məlum bir səbəbdən (xəstəlik, aclıq, qocalıq və s.) zəifləmiş, tükənmiş vəziyyəti, həmçinin bu vəziyyətin səbəb olduğu ümumi bir durumu ifadə edən poetik və ifadəli bir sözdür. Onun istifadəsi dilin zənginliyini və köhnə dövrlərin mədəniyyətini öyrənmək baxımından da əhəmiyyətlidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz